تشخیص بیماری مالتیپل اسکلروز از دیگر بیماریهای مشابه

با اینکه مولتیپل اسکلروزیس (ام اس) بعد از میگرن و اپی لپسی شایع ترین بیماری مغز و اعصاب در افرادجوان است به دلایل مختلف تشخیص آن در مواردی مشکل است و علیرغم مراجعه مکرر بیمار و استفاده از امکانات پاراکلینیکی، در بعضی گزارش ها حدود 30 درصد تشخیص اشتباهی منفی یا مثبت برآورد شده است. اشکالات عمده در تشخیص ام اس به قرار زیر است:
• بیماری به اشکال بالینی متنوع مثل اختلال حافظه، بی اختیاری ادرار و ناتوانی جنسی و….. در سنین مختلف ظاهر می شود که با علائم خیلی از بیماریهای اعصاب و سیستمیک اشتباه گرفته میشود
• تنوع علائم بیماری بعلت گرفتاری مراکز مختلف درمغز و چشم و نخاع خیلی زیاد است. گاهی بصورت گرفتاری اعصاب کرانیال و یا علائم ضایعه فضا گیر مغز و نخاع مشاهده می شود.
• علائم بیماری اغلب گذراست . در مواردی چند ساعت تا چند روز طول می کشد و بعد از رفع علائم عوارض به جا نمی ماند و با بیماری هایی مثل میگرن و نارسایی عروقی اشتباه تشخیص داده می شود، و در مواردی سیر بیماری مونوفازیک و پیشرونده است.
• در مواردی علائم بالینی بیماری با علائم پاراکلینیکی همخوانی ندارد . یافته های مثبت یا منفی کاذب در VEP، CSF، MRI موجب اشتباه تشخیص در موارد زیاد می شود.
• تشخیص افراطی ام اس از طرف پزشک صرفا با یافته های MRI در خیلی از موارد مشاهده میشود، حال اینکه تشخیص ام اس یک تشخیص بالینی است.
مواردی از ام اس با شروع غیر عادی
1. خانم متاهل با سابقه نازائی در فاصله سنی بین 28 تا 30 سال متناوباً هر 3 تا 6 ماه یک بار و هر باربه مدت چند روز تا دو هفته دچار رتانسیون ادرار می شده، تحت معاینات مکرر و آزمایشها و MRIمغز وستون فقرات قرار گرفته بود، نتایج کلیه یافته های بالینی و پاراکلینیکی تشخیصی نبود، با توجه به افسردگی و بی میلی جنسی ، مسائل سایکو سوماتیک مطرح شده بود. نهایتا علائم ام اس در کونوس مدولاریس و نخاع گردن و ساقه مغز با علائم بالینی و MRI خود را نشان داد.
2. دختر خانم 23 ساله در مدت 2 سال دو دوره افتالموپلژی خفیف بعلت علائم شبیه گرفتاری اعصاب 3 و 6 بدون علائم دیگر عصبی و با MRI طبیعی تحت درمان های میاستنی چشمی قرار گرفته بود و هر بار در مدت 3 تا 6 ماه بهبودی کامل یافته بود. عود علائم بعدی بصورت افتالموپلژی اینترنوکلئر و آتاکسی و علائم MRI گرفتاری مراکز عصبی را بعلت ام اس نشان داد.
3. خانم 36 ساله با علائم فراموشی فزاینده از 2 سال قبل و 2 بار تشنج تونیک کلونیک و علائم ملایم عصبی بصورت تشدید خفیف رفلکس های وتری با MRI بررسی شد گرفتاری گسترده نیمکره ها با ضایعات دمیلینیزاسیون مشخص شد.
مواردی از بیماری ها که علائم ام اس را تقلید کرده بود.
1. مرد 23 ساله در گذشته دو بار به فاصله 6 ماه هر بار بمدت یک تا دو هفته به دنبال تمرین سخت جودو دچار تاری دید و عدم تعادل میشده ، بار سوم ،یک ماه بعد از حمله آخربا همان علائم مراجعه نمود. نیستاگموس شدید چرخشی، اختلال تعادل مخچه ای و تشدید رفلکس های وتری بطور منتشر مشاهده شد. سردرد و استفراغ نداشت، سیر مرضی و علائم بالینی ، بیماری ام اس را مطرح می نمود. در MRI مالفورماسیون کیاری مشاهده شد.
2. خانم 27 ساله متاهل با سابقه 5 بار گزگز، کرختی و پارستزی در صورت و انتهاها و نیمه بدن که هر بار چند ساعت تا دو روز طول می کشیده و در MRI مغز کانون های دمیلیزاسیون داشت و نیز VEP در یک چشم مثبت بود بمدت یک سال تحت درمان اینترفرون بود، در معاینه هیچگونه علائم عصبی غیر طبیعی مشاهده نشد و MRI کنترل نیز طبیعی بود. پرس و جویی بیشتر وجود اورای بینایی قبل از حملات و سردرد میگرنی را بعد از هر حمله مشخص نمود.
3. خانم مجرد 28 ساله با شکایات غیر اختصاصی عصبی و سایکوسوماتیک و معاینات عصبی طبیعی در مدت سه سال با تصور بیماری ام اس 4 بار MRI شده بود هر بار 3 تا 4 کانون کوچک در ماده سفید نیمکره ها بدون تغییر چندان مشاهده شده بود. اینگونه موارد امروزه بیشتر مشاهده می شود.
تشخیص افتراقی ام اس با بیماریهای مغز
- بیماریهای دمیلینیزان :آنسفالومیلیت حاد دمیلینیزان :معمولآ در کودکان به دنبال واکسیناسیون یا عفونتهای ویروسی از قبیل سرخک و مونونکلئوز عفونی و….. بصورت تابلوی بالینی آنسفالیت حاد ظاهر میشود، چنانکه کشنده نباشد بهبودی بدون عود پیش میرود. در موارد بدون علت در مواردی عود کننده بوده و به ام اس منتهی میشود.
- نوریت اوپتیک : آسیب عصب بینائی بعلت تشابه بافت آن به بافت مغز در ام اس زیاد کرفتار میشود، اغلب کاهش بینائی یک طرفه و حاد بوده و در مدت یک تا چند ماه بطور کامل یا نسبی بهبود مییابد ، با درمان بهبودی سریعتر و کاملتر بدست مییایدد. در مواردی که اختلال دید حاد دو طرفه و بدون علت بروز بکند، احتمال بیماری دویک یا نوریت ارثی لبر مطرح میشود که در هر دو حال احتمال بهبودی کم است.
- بیماری های عروقی مغز :
TIA(نارسائی خونرسانی گذرای مغز) : علائم عصبی از نیم ساعت تا 24 ساعت دوام مییابد.
CVA(سکته مغز ): ایسکیمی ترمبوتیک و آمبولیک و خونریزی : با گرفتن شرح حال و معاینه و توجه به سیر بیماری و اسکن مغز تشخیص داده میشود.
ناهنجاری عروقی مغز ونخاع(AVM) :علائم عود کننده موضعی مغز و نخاع ، تشنج و فلج
لوپوس اریتماتوز و دیگر واسکولیتها ، سندروم شوگرن : معمولآ با علائم پوستی ، روماتیسمی ، کلیوی و قلبی همراه بوده ودر موارددی مغزی بصورت فلج ، گرفتاری چشمی و تغییرات در اسکن ام آر آی با ام اس اشتباه گرفته میشود.،
بیماری بهجت: با علائم آفت دهان ، گرفتاری مفاصل و گرفتاری چشم مشخص میشود ، در مراحل پیشرفته بعلت ترومبوز متعدد شریانی و وریدی عوارض متعدد مغزی مشاه ام اس ظاهر میکند. بعلت گرفتاری مراکز مختلف مغز و نخاع ، سیر مزمن و عود کننده و علائم رادیولوژی ئر ام آر آی با بیماری ام اس مشل تشخیص داده میشود.
MELAS ( آنسفالوپا.تی متابولیک لاکتیک آسیدوز استروک ) و دیگر بیماریهای اختلال میتوکندریا : بعلت بروز بیماری در خانمها با علائم متعدد و عود کننده مغزی ناشی از گرفتگی عروقی به ام اس شباهت پیدا میکند.
CADASIL (سربرال اتوزومال دومینان آرتریوپاتی سوب کورتیکال ایسکمی لکوآنسفالوپاتی) ، بیماریهای عروقی ژنتیک ، بیماری تاکایاسو : به صور سکته های متعدد مغز و تشنج با تغییراتی شبیه ام اس در ام آر آی
- سندرم های میگرن: اختلال بینایی، همی پلژیک وهمی پارستزی در مواردی بمدت طولانی با ضایعات پراکنده در اسکن ام آر آی
- سرگیجه خوش خیم وضعیتی و سندرم منیر با اختلال تعادل و نیستاگموس و عودهای دورهای در افراد جوان.
- بیماریهای عفونی: گرفتاری تحت حاد مغز و نخاع بعلت عفونتهای TB، Lyme، HIV، سیفیلیس ، قارچی، تب مالت، توکسوپلاسموز، لیستریا
- سارکوئیدوز : عمدتآ بصورت گرانولومهای پراکنده در مغز و لپتومننژ با سیر بالینی متنوع و مزمن با تغییرات مشابه ام اس نشان میدهد
- تومورهای مورهای اولیه ، لنفوماتوز و متاستیک مغز و نخاع
- بیماری ویلسون: با علائم مزمن و پیشرونده اختلال تکلم ،تعادل ، حافظه و دیستونی مشخص میشود.
- لکودیستروفی ها و دیگر بیماری های متابولیک دژنراتیو مغز با موارد ام اس پیشرونده اولیه شباهت دارند.
تشخیص افتراقی ام اس با بیماری های نخاعی
- نورومیلیت اوپتیک : یا بیماری دویک ، علائم بالینی با گرفتاری عصب بینائی و نخاع مشخص میشود ، در اسکن ام آر آی گرفتاری نخاع وسیع است ، آنتی بادی IgG NMO در مایع نخاعی اکثرآ مثبت است ، برعکس ام اس به درمان پیشگیری با انترفرون پاسخ مساعد نمیدهد.
- میلیت ترانسورنس حاد ایدیوپاتیک
- میلیت HTLV- میلیت HIV- میلوپاتی بیماری سیلیاک:میلیت Human T lymphocyte virus بعلت عفونت رترو ویروس ، که راه انتقال آن شبیه HIV است با علائم نخاعی مزمن گردنی و پشتی تظاهر میکند. میلیت HIV درمرحله پیشرفته ایدز با علائم گرفتاری سایر ارگانها و اعصاب محیطی ظاهر میشود، در هر یک از این بیماریها بررسیهای ایمونولوژی مایع نخاع و خون به تشخیص کمک میکند. بیماری سیلیاک قبل از بروز علام نخاعی سالها علائم نهفته سوء جذب مثل آنمی کمبود آهن و فولیک آسید و B12 و با بودن سطح آنتی بادی آنتی گلوتن و تغییرات آسیب شناسی در بیوپسی روده دارد.
- تومورها و عفونت های کانال های نخاعی و دیسک بین مهره ای پشتی : علاوه بر علائم بالینی تغییرات مشخص در اسکن MRI مشاهده میشود.
- سندرم فورامن گلنوم و آرتروز و دیسک گردن : موجب اختلال حس در دستها و ضعف و اسپاسم در پاها میشوند، تشخیص قطعی با اسکن ام آر آی امکان پذیر است.
- سندرم کونوس مدولاریس و کودا اکین : ضعف و اختلال حس پاها و نشیمنگاه و اختلال کنترول ادرار ناتوانی جنسی در این موارد با علائم ام اس مشابهت پیدا میکند.
- آمیوتروفیک لاترال اسکلروزیس : با وجود ضعف و اسپاسم و تشدید رفلکسها و سیر مزمن و پیشرونده ، در ALS علائم اختلال حس وجود ندارد، و اسکن ام آر آی مغز و نخاع طبیعی بوده و الکترو میوگرافی تغییرات اختصاصی نشان میدهد.
.- دژنرسانس سیستمیک کومبایند (کمبود B12 و فولیک اسید( : در شرایط سوء تغذیه سوء جدب پدید آمده ، معمولآ با نوروپاتی محیطی همراه میباشد.
- بررسی مغز با MRI , VEP در کلیه موارد میلوپاتی ها علیرغم نبود علائم مغزی به تشخیص کمک می کند.
تشخیص افتراقی ام اس با بیماری های رادیکولوپاتی و نوروپاتی
• بیماری لایم و دیگر علل عفونی و تومورال با عوارض عصبی محیطی و مرکزی رادیکوپاتی گاهآ بدون درد بوده و با ضعف و اختلال حس یک اندام علائم شروعی ام اس را تقلید میکنند .
• سندروم گیلین باره در مواردیکه با میلیت همراه باشد شبیه شروع ام اس حاد ظاهر میشود، تغییرات مایع نخاع مختصات مشخص در این سندروم به تفکیک این دو کمک میکند.
• مونونوروپاتی مولتیپلکس ، سندروم کارپال تانل ، مونونوروپاتی کرانیال در مواردی ظن ام اس را بر می انگیزد.
تشخیص افتراقی ام اس با بیماری های روانی
• روان تنی ، هیپو کندریا ، هیستری ، وسواس ، اضطرابی و تمارض : هر کدام از این موارد علائم مشخصه و سیر مرضی مختص خود را دارد و در مواردی با بیماری ام اس همراه است .
راه کار موجهه با موارد مشکوک به ام اس
• شرح حال کامل شامل شروع، نوع علائم، دوره علائم، میزان بهبودی و عود، فواصل عودها و…
• تا چه حد علائم عینی و با توپوگرافی حسی و حرکتی منطبق است.
• معاینه کامل عصبی : ته چشم و دید، اعصاب کرانیال، حسی ها، پیرامیدال،اکستراپیرامیدال ، حافظه و تکلم …
• در مواردی ، معاینه مکرر به فواصل چند روز و باز گذاشتن راه مراجعه تا رفع هر گونه تردید در یافته ها و تردیدهای شخص بیمار در مورد احتمال وجود ام اس
نحوه رویکرد با موارد مشکوک
• در مواردیکه قطعا علائم نورولوژیک وجود ندارد، اطمینان دادن به بیمار ، توصیه نکردن MRI …و پایش بالینی ، و در صورت لزوم مشاوره با همکار دیگر توصیه میشود.
• در مواردیکه علائم احتمالی گذرا ، یک باردر گذشته وجود داشته و در بیش از چند ماه عود نداشته ، و بیمار در معاینه علائم عصبی ندارد ، کنترل بالینی توصیه می شود.
• چنانکه بیمار اخیرآ علائم عصبی را گذرانده ، یا در گذشته چند بار علائم گذرا داشته ، بررسی پاراکلینیکی توصیه میشود.
• در مواردی که علائم عصبی یک یا چند کانونی وجود داشته و در بررسی پاراکلینیکی MRI طبیعی باشد احتمال ام اس بعید است. اگر MRI غیر طبیعی باشد تشخیص و درمان با طبقه بندی ام اس بعمل می آید.
معیارهای تشخیصی ام اس :
- تشخیص قطعی بالینی: وجود علائم گرفتاری عصبی در دو ناحیه از ماده سفید در دو زمان متفاوت به فاصله بیش از یکماه .
- تشخیص احتمالی: وجود علائم گرفتاری در چند ناحیه ماده سفید در یک زمان یا در یک ناحیه ، و سابقه دو حمله در گذشته.
- چند ناحیه گرفتار در MRI با گادولینییم حداقل تا سه ماه بعد ازحمله ، یا وجود ضایعه در T2 جدید، بیش از یک ماه از ضایعه .
- معیارهای MRI مثبت در تایید ام اس:
وجود سه مورد از چهار مورد زیرضرورت دارد:
1) یک ضایعه با جذب گادولینییم یا حداقل 9 ضایعه در T2
2) یک یا چند ضایعه در زیر تنتوریوم یا نخاع
3) یک یا چند ضایعه ژوکستا کورتیکال
4) حداقل سه ضایعه اطراف بطنها
- در موارد مشکوک پیگیری با MRI مجدد شش تا دوازده ماه با یا بدون درمان توصیه می شود.

این نوشته در تخصصی, عمومی ارسال و برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

2,151 Responses to تشخیص بیماری مالتیپل اسکلروز از دیگر بیماریهای مشابه

  1. شیرازی می‌گوید:

    باسلام اقای دکتر هر علایمی را که بگویید دارم گزگز دست سوزش و سوزن سوزن شدن بدن لرزش مور مور شدن پاها پرش اقای دکتر چه کار کنم

  2. ف*ا می‌گوید:

    باسلام اقای دکتر حدود چهار ماه است که گزگز های لحظه ای را در دستم حس می کنم مثلا یک دفعه نوک انگشتم گز گز میکند یا مثلا ارنجم و بعد از چند ثانیه از بین می رود در طول روز چند بار این اتفاق می افتد البته بعضی روز ها شدید تر است با توجه به این که کمبود شدید ویتامین د دارم خیلی نگرانمـ لطفا مرا راهنمایی کنیدـ مصرف منیزیم کمکی می کند؟

  3. طاها می‌گوید:

    باسلام اقای دکتر چند ماه پیش وقتی از خواب بیدار شدم پایم کمی خواب رفته بود که بعدا متوجه شدم چون پایم را بین تخت و دیوار گذاشته بودم این حس به من دست داده بود اما از ان روز فکر وجود بیماری مغزم را مشغول کرد و بعد از ان احساس گزگز در دستانم کردم و چند روز بعد هم لرزش و پرش عضلات به سراغم امد بااین که دیگر به بیماری فکر نمی کردم اما الان بعد از گذشت چند ماه هنوز پرش عضلات و گزگز دست را دارم البته در روز مثلا چند ساعت دستم گزگز می کند ازمایش خون هم نرمال بود به جز ویتامین د که کمبود شدید دارم به نظر شما مشکل من عضوی است یاروانی البته کلا ادم مضطربی هستم.

  4. غزال می‌گوید:

    سلام آقای دکتر.
    من مادرم 46 سالشه و گردن و دست راستش درد میکنه و دو انگشت آخر هر دو دستش درد میکنند و مورمور میشه و بی حسه. متخصص ارتوپد با توجه به آمار ار آی گفت مهره های گردنش التهاب دارن و به خاطر همین فشار میاره ولی دیسک نداره. و گفت دستاش چسبندگی گرفته و درد سمت کتفش هم به خاطر رباط دستشه که آسیب دیده. و آمپول بتامتازون L.A زد و چندتا قرص نوشته. اما نوار عصب و عضله ننوشت. و ام آر آی مادرم هم مال 3 سال پشت بود. چند روز بعد مادرم براى گرفتن نوار عصب و عضله به دکتر مغز و اعصاب مراجعه کرد و با توجه به نوار عصب و عضله دکتر گفت بعید میدونه چسبندگی باشه. البته مادرم پا درد داره هم درد استخوانی وهم جدیدا پاهاش سنگینه وکف پاهاش خواب مى ره و مورمور میشه و کلا ضعف داره. در رابطه با دست هاش هم زیاد نمیتونه بالا بیارشون و جون نداره زیاد طوری که در نوشتن کند شده. آن متخصص مغز و اعصاب به بیماری ام اس مشکوک شده و ام آر آی مغز و گردن و کلی نوشته. میخواستم بدونم یعنی ممکنه خدایی نکرده ای بیماری ام اس باشه؟؟
    لطفا راهنماییم کنید . ممنون.

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      با این سابقه و سیر بیماری احتمال ام اس بعید است. آرتروز منتشر گردن و شانه ها و لگن غالبا این علائم را ظاهر میکند بهتر است هر روز یک ساعت برای تمرینهای ورزشی و کششی برای کلیه مفصل ها و عضلات وقت بگذارید میتوانید از فیزیوتراپ روشها را یاد بگیرید بعدها خودش باید تمرینها را ادامه دهد. در صورت نیاز ام آر آی مجدد فقرات گردن بهتر است بعمل آید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>