هیدروسفالی (Hydrocephalus)

مسدود شدن راه جریان و جذب مایع مغز و نخاع را که موجب بزرگ شدن بطن های طرفی مغز می گردد هیدروسفالی می نامند. با اینکه بزرگ شدن بطن ها در اسکن CT  و  MRI بوضوح دیده می شود، در مواردی تشخیص آن از بزرگ شدن بطن ها بعلت تحلیل مغز (هیدروسفالی جبرانی) مشکل است. در نوزادان علت آن اغلب در اثر بسته بودن جریان مایع مغز از مجرای آکودوک سیلویوس (مجرای بین بطن سه و چهار) بوده، که موجب افزایش فشار داخل بطن های طرفی و بطن سه و بزرگ شدن آنها می‌گردد، ولی فشار مایع در بطن چهار و اطراف مغز و نخاع پایین می باشد. این نوع هیدروسفالی را نوع انسدادی می نامند. در سنین بالا بسته بودن جریان مایع مغز و نخاع در ناحیه فضای سوب آراکنوئید بوده و موجب بزرگتر شدن همه بطن ها و افزایش فشار مایع در بطن ها و اطراف مغز و نخاع می گردد. این نوع هیدروسفالی را نوع مرتبط(Communicating) می نامند. در کودکان زیر دو سال بعلت باز بودن سوتورهای جمجمه هیدروسفالی موجب بزرگ شدن اندازه سر بیش از رشد مترقبه می شود، در بزرگسالان سیر هیدروسفالی تدریجی بوده و موجب اختلال در راه رفتن و حافظه می گردد. با افزایش تدریجی فشار مایع مغز و نخاع و بزرگتر شدن بطن ها، سطح جذب مایع بیشتر شده و در نتیجه فشار مایع به حال طبیعی می رسد. این وضعیت را هیدروسفالی با فشار طبیعی می‌نامند. در موارد حاد در مدت شش ساعت حجم بطن ها تا 80 درصد بزرگ می شود. در اسکن MRI علاوه بر بزرگی بطن ها و آتروفی مغز نفوذ مایع در ماده سفید مغز مشاهده می شود. در مواردی وضعیت ثبات یافته و متعادل تولید و جذب مایع مغز و نخاع با بزرگی بطن ها و آتروفی مغز سالها تحمل می شود. ممکن است ضربه های خفیف سر موجب بهم خوردن وضع وضع جبرانی بشود.

هیدروسفالی در کودکان بعلت ناهنجاریهای مادرزادی کیاری (Chiari)، تنگی آکودوک بعلت ناهنجاری مادرزادی یا خونریزی و عفونت نوزادی داخل بطن ها پدید می آید. بزرگ شدن سر با نازک شدن استخوان ها و جدا شدن سوتورها و در موارد پیشرفته آتروفی اوپتیک و اختلال حرکت چشم ها و اختلال تعادل و راه رفتن مشاهده می شود. در موارد حاد تهوع و استفراغ ديده می شود.

در نوزادان تحریک پذیری، مشکل تحمل تغذیه، بی حالی و استفراغ وجود دارد. در کودکان سنین بالاتر علاوه بر علائم فوق، سردرد، فلج یک یا دو طرفه اعصاب کرانیال ششم موجب انحراف چشم ها به داخل و دو بینی و اختلال تعادل در راه رفتن پدید می آید. در نوزادان بخصوص در پرمچورها(نارس) با سونوگرافی مکرر افزایش فزاینده بطن ها مشخص می شود.  5 درصد این موارد در آینده به شانت نیاز پیدا می کنند. ثبت دور سر در برگ مخصوص رشد نوزاد و کودک در فواصل معاینه تغییرات اندازه دور سر را از استاندارد رشد نشان می دهد. در کودکان سنین بالاتر دور سر بزرگ نمی شود، افزایش فشار مغز با بسته شدن مسیر جریان مایع بعلت های یادشده یا تومورهای مخچه و ساقه مغز و عفونت های داخل جمجمه موجب سردرد، استفراغ، اختلال دید و تعادل و سایر علائم مربوط به عامل ایجاد کننده را ظاهر می نماید. در معاینه، تورم پاپی، فلج چشم، عدم تعادل و تشدید رفلکس ها جلب توجه می کند. در موارد درمان نشده عوارض تاخیر رشد و نارسایی هورمونی پدید می آید. معالجه هیدروسفالی گذاشتن شانت است که مایع درون بطن طرفی را به فضای پشت پریتوان منتقل می کند. با بزرگ شدن کودک تعویض شانت ضرورت پیدا می کند.

تشخیص و تصمیم گیری شانت گذاری در هیدروسفالی در افراد بالغ مشکل است مخصوصاً در افراد سنین بالا که با ضایعات عروقی متعدد و کوچک و پارکینسون همراه باشند. انجام اسکن CT  و  MRIدر کلیه بیماران پارکینسونی برای تشخیص هیدروسفالی ضرورت دارد. سیسترنوگرافی با تزریق ایزوتوپ به مایع نخاع و پایش جریان آن برای تفکیک اشکال مختلف ضایعات و احتمال پاسخ به شانت کمک می کند.در حال طبیعی ایزوتوپ تزريق شده به مايع نخاع وارد بطن ها نمی شود و از طریق سوب آراکنوئید دور نیمکره ها جذب می شود.

در هیدروسفالی با فشار طبیعی بر عکس نوع جبرانی آلزایمر بزرگی بطن های طرفی بدون آتروفی نواحی تمپورال در MRI وجود دارد. قبل از اجرای شانت گذاری گرفتن مایع نخاع به مقدار حداکثر ممکن و پایش پاسخ مساعد از نظر اصلاح راه رفتن و حافظه و کنترل ادرار به قضاوت نتيجه عمل كمك مي كند. اسکن اسپیکت و اسکن دانسیته پروتون نیز در تفکیک موارد فوق کمک كننده است. عوارض بعد از شانت گذاری در 25 درصد موارد بصورت عفونت و هماتوم سوب دورال بعد از عمل پیش می آید. عدم پاسخ مناسب به عمل جراحی باعث شده که با تردید بیشتری بیماران برای عمل انتخاب بشوند.

گزارش سیر بیماری هیدروسفالی در یک فرد جوان:

پسر 14 سله در سال 1380 با اختلال تعادل و لرزش دستها بدنبال سرماخوردگی مراجعه نموده بود، از 3 سال قبل لرزش خفیفی در دستهایش داشت و از 6 ماه قبل بی علاقگی، موجب افت تحصيلی شده بود. به غیراز یکبار تشنج با تب در 3 سالگی بیماری قابل ذکری در گذشته نداشت، در معاینه مختصر کمی تعادل در راه رفتن و لرزش ارادی در دستها، اختلال عصبی دیگری مشاههد نشده بود. حرکات چشم ها و ته چشم ها و رفلکس های وتری طبیعی بود. تب و سردرد و استفراغ نداشت. در CT اسکن بزرگی بطن های طرفی و بطن سه مشاهده شد. بیمار با دریافت نیم قرص آستازولامید 250 میلی یکبار در روز در مدت یک هفته بهبودی نشان داد و در اسکن کنترل 2 هفته بعد کاهش مختصر حجم بطن ها مشاهده شد.

بیمار تا فروردین 1390 مشکلی بیماری نداشت و بکار کشاورزی مشغول بود در آن تاریخ اختلال تعادل بصورت خم شدن غیر ارادی به جلو موقع نشستن و یکبار افتادن با بیهوشی به مدت یک دقیقه بدون تشنج ظاهر شده بود. در معاینه اختلال تعادل در نشستن و راه رفتن و تشدید رفلکس های وتری در پاها مشاهده شد. حرکات چشم ها و ته چشم در معاینه طبیعی بود، سردرد و منگی و اختلال کنترل ادرار نداشت، خواب و اشتها به غذا طبیعی بود. اسکن CT بزرگی بطن های طرفی و بطن 3 را در حد شدید نشان داده بود. بیمار پس از 2 هفته دریافت آستازولامید 250 میلی گرم نیم قرص دوبار در روز رفع کامل علائم عصبی را نشان داد.

این سیر بیماری نشان دهنده وضعیت هیدروسفالی ثبات یافته است که گاه و بیگاه و بدون علت مشخص با علائم بهم خوردن وضعیت جبرانی مراجعه نموده و نیاز به اقدام جراحی نداشته است.

مطالب جدید در مورد هیدروسفالی جنین و نوزاد در لینک زیر موجود است.
http://www.fetalhydrocephalus.com/hydro/info-Congenital-Hydrocephalus.aspx

این نوشته در تخصصی ارسال و , , برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

1,506 Responses to هیدروسفالی (Hydrocephalus)

  1. فرهاد می‌گوید:

    سلامی مجدد.آقای دکتر بابت مزاحمت مجدد عذر خواهی مرا بپذیرید نمیدونم ربطی داره یا نه ولی اینجانب دارای قد 200cm با 120kg وزن و همسرم نیز با قد 175cm با وزن 65kg می باشد در ضمن اینجانب و خانواده پدری من کمی سرهای بزرگی داریم که بزرگی سر من در کودکی کمی مشهود ولی هم اکنون نرمال است.با تشکر

  2. فرهاد می‌گوید:

    با سلام.جناب آقای دکتر سونوی مجدد نزد متخصص سونوگرافی رفتیم و نتایج ذیل حاصل گردیده است:
    head and trunk:
    BPD=80.20mm=32w+1D
    HC=307.59mm=34W+2D
    AC=279.28mm=32W
    Long bones:
    FL=65.85mm=33W+6D
    HL=57.88mm=33W+4D
    TIB=5.91mm=34W+3D
    Ulna=53.41mm=33W+5D
    Amniotic Fluid:lower limit of normal with index of 80 mm
    Estimated weight:2057 با تلرانس 300gr
    EDD:2014/11/30
    HEAD AND Face Scan:
    Lateral ventricles are dilated with diameter of 14 mm at atrium
    cerebellum:normal
    csp:Not visible
    Possibility of agenesis of corpus callosum could be suggested
    nasal Bone:present
    Nose and upper lip:normal
    orbits:normal
    thorax and 2d heart assessment: بدون مشکل و نرمال بوده
    سیستم اسکلتی کاملا نرمال بوده
    ارگان های داخل شکم و لگن نیز نرمال و حضور داشته اند
    و در انتها:
    Comment:
    lateral ventricles are dilated with diameter of 14 mm at atrium and are parallel.
    CSP is also not seen.
    possibility of agenesis of corpus callosum could be suggested
    جناب آقای دکتر همسر من همانطور که گفتم 23 سال سن دارد و من نیز 26 لذا خواهشمندم با توجه به اینکه این نتایج باعث نگرانی شدید من و همسرم شده است خواهشمندم ما را کمی راهنمایی و در مورد این نتایج کمی ما رو آگاه کنید در ضمن آقای دکتر اگر کاری در این یک ماه باقیمانده باید بکنیم خواهشمندم به ما بگید.مجددا از لطف شما کال تشکر و سپاسگذاری را دارم.با تشکر

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      اندازه بطنهای طرفی 2-3 میلی متر بزرگتر است و رابط بین نیمکره ها تشکیل نشده یا دیده نشده. گو اینکه قبل از زایمان میزان عارضه و نارسائی را نمیتوان مشخص نمود و اقدام خاصی عملی نیست بهتر است با متخصص پزیناتالوژی نیز مشورت بعمل آید.

  3. سید نبوی می‌گوید:

    سلام آقای دکتر :
    قرص نورتریپیتیلین برای سوزش کف دست چپم از طرف دکتر مغز و اعصاب تجویز شده که این دستم حدود 15 سال پیش از ناحیه مچ شکسته و گچ گرفته شده بود و من زود از موعد مقرر گچ دستم را باز کردم.حدود 2 الی 3 سال که کف همین دستم سوزش خفیفی داره , بنظر شما استفاده این دارو مثمر ثمر هست یا خیر؟

  4. زهرا می‌گوید:

    سلام
    دور سر پسرم در بدو تولد 34 بوده است و در عرض يك ماه به 38 رسيد اما در اندازه گيري دو هفته بعد 39 سانتي متر شد ايا اين روند خطرناك است؟

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      اگر به نمودار رشد طبیعی دور سر توجه شود افزایش دور سر از محدوده طبیعی بیشتر نشده لذا جای نگرانی نیست، بهتر است در هفته ها و ماههای بعد هم کنترل شود.

  5. علی لنگران می‌گوید:

    سلام دکترعزیز
    من ۴۵سال دارم..یکی دوماهه در سرم صدای هوم هوم دارم تشخیص..ام.آر.آی ….باعنایت به اندک افزایش وعریض شدن sulciوشیارهای فرونتوپاریتال باprominentبودن cerebral vascular petternبعضا فولی های مخچه بهمراه نمای کدورت حفرات بینی بنظر بقیه نسوج ماده سفیدوخاکستری بخوبی قابل تفکیک بوده و…
    خواهشمندم بفرمایید مشکل خاصی دارم؟؟قبلا از لطف آن پزشک مردمی کمال تشکر را دارم

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      موارد توضیح داده شده در ام آر آی در خیلی از افراد طبیعی دیده میشود، اگر با افت حافظه یا زمینه بیماریهای دیگر همرا نباشد جای نگرانی نیست. اغلب موارد وزوز گوش و سر بعلت اختلال عملکردی گوش داخلی است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>