هیدروسفالی (Hydrocephalus)

مسدود شدن راه جریان و جذب مایع مغز و نخاع را که موجب بزرگ شدن بطن های طرفی مغز می گردد هیدروسفالی می نامند. با اینکه بزرگ شدن بطن ها در اسکن CT  و  MRI بوضوح دیده می شود، در مواردی تشخیص آن از بزرگ شدن بطن ها بعلت تحلیل مغز (هیدروسفالی جبرانی) مشکل است. در نوزادان علت آن اغلب در اثر بسته بودن جریان مایع مغز از مجرای آکودوک سیلویوس (مجرای بین بطن سه و چهار) بوده، که موجب افزایش فشار داخل بطن های طرفی و بطن سه و بزرگ شدن آنها می‌گردد، ولی فشار مایع در بطن چهار و اطراف مغز و نخاع پایین می باشد. این نوع هیدروسفالی را نوع انسدادی می نامند. در سنین بالا بسته بودن جریان مایع مغز و نخاع در ناحیه فضای سوب آراکنوئید بوده و موجب بزرگتر شدن همه بطن ها و افزایش فشار مایع در بطن ها و اطراف مغز و نخاع می گردد. این نوع هیدروسفالی را نوع مرتبط(Communicating) می نامند. در کودکان زیر دو سال بعلت باز بودن سوتورهای جمجمه هیدروسفالی موجب بزرگ شدن اندازه سر بیش از رشد مترقبه می شود، در بزرگسالان سیر هیدروسفالی تدریجی بوده و موجب اختلال در راه رفتن و حافظه می گردد. با افزایش تدریجی فشار مایع مغز و نخاع و بزرگتر شدن بطن ها، سطح جذب مایع بیشتر شده و در نتیجه فشار مایع به حال طبیعی می رسد. این وضعیت را هیدروسفالی با فشار طبیعی می‌نامند. در موارد حاد در مدت شش ساعت حجم بطن ها تا 80 درصد بزرگ می شود. در اسکن MRI علاوه بر بزرگی بطن ها و آتروفی مغز نفوذ مایع در ماده سفید مغز مشاهده می شود. در مواردی وضعیت ثبات یافته و متعادل تولید و جذب مایع مغز و نخاع با بزرگی بطن ها و آتروفی مغز سالها تحمل می شود. ممکن است ضربه های خفیف سر موجب بهم خوردن وضع وضع جبرانی بشود.

هیدروسفالی در کودکان بعلت ناهنجاریهای مادرزادی کیاری (Chiari)، تنگی آکودوک بعلت ناهنجاری مادرزادی یا خونریزی و عفونت نوزادی داخل بطن ها پدید می آید. بزرگ شدن سر با نازک شدن استخوان ها و جدا شدن سوتورها و در موارد پیشرفته آتروفی اوپتیک و اختلال حرکت چشم ها و اختلال تعادل و راه رفتن مشاهده می شود. در موارد حاد تهوع و استفراغ ديده می شود.

در نوزادان تحریک پذیری، مشکل تحمل تغذیه، بی حالی و استفراغ وجود دارد. در کودکان سنین بالاتر علاوه بر علائم فوق، سردرد، فلج یک یا دو طرفه اعصاب کرانیال ششم موجب انحراف چشم ها به داخل و دو بینی و اختلال تعادل در راه رفتن پدید می آید. در نوزادان بخصوص در پرمچورها(نارس) با سونوگرافی مکرر افزایش فزاینده بطن ها مشخص می شود.  5 درصد این موارد در آینده به شانت نیاز پیدا می کنند. ثبت دور سر در برگ مخصوص رشد نوزاد و کودک در فواصل معاینه تغییرات اندازه دور سر را از استاندارد رشد نشان می دهد. در کودکان سنین بالاتر دور سر بزرگ نمی شود، افزایش فشار مغز با بسته شدن مسیر جریان مایع بعلت های یادشده یا تومورهای مخچه و ساقه مغز و عفونت های داخل جمجمه موجب سردرد، استفراغ، اختلال دید و تعادل و سایر علائم مربوط به عامل ایجاد کننده را ظاهر می نماید. در معاینه، تورم پاپی، فلج چشم، عدم تعادل و تشدید رفلکس ها جلب توجه می کند. در موارد درمان نشده عوارض تاخیر رشد و نارسایی هورمونی پدید می آید. معالجه هیدروسفالی گذاشتن شانت است که مایع درون بطن طرفی را به فضای پشت پریتوان منتقل می کند. با بزرگ شدن کودک تعویض شانت ضرورت پیدا می کند.

تشخیص و تصمیم گیری شانت گذاری در هیدروسفالی در افراد بالغ مشکل است مخصوصاً در افراد سنین بالا که با ضایعات عروقی متعدد و کوچک و پارکینسون همراه باشند. انجام اسکن CT  و  MRIدر کلیه بیماران پارکینسونی برای تشخیص هیدروسفالی ضرورت دارد. سیسترنوگرافی با تزریق ایزوتوپ به مایع نخاع و پایش جریان آن برای تفکیک اشکال مختلف ضایعات و احتمال پاسخ به شانت کمک می کند.در حال طبیعی ایزوتوپ تزريق شده به مايع نخاع وارد بطن ها نمی شود و از طریق سوب آراکنوئید دور نیمکره ها جذب می شود.

در هیدروسفالی با فشار طبیعی بر عکس نوع جبرانی آلزایمر بزرگی بطن های طرفی بدون آتروفی نواحی تمپورال در MRI وجود دارد. قبل از اجرای شانت گذاری گرفتن مایع نخاع به مقدار حداکثر ممکن و پایش پاسخ مساعد از نظر اصلاح راه رفتن و حافظه و کنترل ادرار به قضاوت نتيجه عمل كمك مي كند. اسکن اسپیکت و اسکن دانسیته پروتون نیز در تفکیک موارد فوق کمک كننده است. عوارض بعد از شانت گذاری در 25 درصد موارد بصورت عفونت و هماتوم سوب دورال بعد از عمل پیش می آید. عدم پاسخ مناسب به عمل جراحی باعث شده که با تردید بیشتری بیماران برای عمل انتخاب بشوند.

گزارش سیر بیماری هیدروسفالی در یک فرد جوان:

پسر 14 سله در سال 1380 با اختلال تعادل و لرزش دستها بدنبال سرماخوردگی مراجعه نموده بود، از 3 سال قبل لرزش خفیفی در دستهایش داشت و از 6 ماه قبل بی علاقگی، موجب افت تحصيلی شده بود. به غیراز یکبار تشنج با تب در 3 سالگی بیماری قابل ذکری در گذشته نداشت، در معاینه مختصر کمی تعادل در راه رفتن و لرزش ارادی در دستها، اختلال عصبی دیگری مشاههد نشده بود. حرکات چشم ها و ته چشم ها و رفلکس های وتری طبیعی بود. تب و سردرد و استفراغ نداشت. در CT اسکن بزرگی بطن های طرفی و بطن سه مشاهده شد. بیمار با دریافت نیم قرص آستازولامید 250 میلی یکبار در روز در مدت یک هفته بهبودی نشان داد و در اسکن کنترل 2 هفته بعد کاهش مختصر حجم بطن ها مشاهده شد.

بیمار تا فروردین 1390 مشکلی بیماری نداشت و بکار کشاورزی مشغول بود در آن تاریخ اختلال تعادل بصورت خم شدن غیر ارادی به جلو موقع نشستن و یکبار افتادن با بیهوشی به مدت یک دقیقه بدون تشنج ظاهر شده بود. در معاینه اختلال تعادل در نشستن و راه رفتن و تشدید رفلکس های وتری در پاها مشاهده شد. حرکات چشم ها و ته چشم در معاینه طبیعی بود، سردرد و منگی و اختلال کنترل ادرار نداشت، خواب و اشتها به غذا طبیعی بود. اسکن CT بزرگی بطن های طرفی و بطن 3 را در حد شدید نشان داده بود. بیمار پس از 2 هفته دریافت آستازولامید 250 میلی گرم نیم قرص دوبار در روز رفع کامل علائم عصبی را نشان داد.

این سیر بیماری نشان دهنده وضعیت هیدروسفالی ثبات یافته است که گاه و بیگاه و بدون علت مشخص با علائم بهم خوردن وضعیت جبرانی مراجعه نموده و نیاز به اقدام جراحی نداشته است.

مطالب جدید در مورد هیدروسفالی جنین و نوزاد در لینک زیر موجود است.
http://www.fetalhydrocephalus.com/hydro/info-Congenital-Hydrocephalus.aspx

این نوشته در تخصصی ارسال و , , برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

1,637 Responses to هیدروسفالی (Hydrocephalus)

  1. عدالت می‌گوید:

    با سلام
    میخواستم بدونم قطر فضای ساب آراکنویید در نوزاد یک ماهه چقدر باید باشه؟

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      برحسب نحوه خوابیدن فرق میکند در ام آر آی اکسیال خوابیده به پشت در نواحی فرونتال 2-3 میلیمتر متداول دیده میشود.

  2. دلارا می‌گوید:

    سلام
    پسری سه ساله دارم که در ۳۲هفتگی بعلت نداشتن حرکت سزارین شدم.به علت مشکل تنفسی به مدت ۱۷روزدستگاه وصل بود.بعد وابستگی اکسیژن تشخیص دادن بعد از یک ماه با سونو تشخیص اب زیاد در مغز دادند.تا پنج ماهگی در بیمارستان قسمت nicuبستری بود و با دارو درمان ادامه داشت…در شش یا هفت ماهگی دچاراستفراغ شدید و عدم تحمل شد ک سریع شنت گذاری کردن…
    الانم هیدروسفالی شدید تشخیص دادن ک حتی از نظر بینایی هم در حد یک عکس العمل لحظه ایی به محیط تاریکی که یکدفعه روشن بشه دارد..هنوز گردن نگرفته …مشکل گردن گرفتنش اصلا حل میشه؟کاردرمانی هم انجام میشه..لطفا راهنمایی کنید از دکترا ک میپرسیم گفتن تا دوسالگی گردن میگیره الان سه سالش شده…

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      با توجه به کندی پیشرفت تکاملی در این مدت احتمال پیشرفت زیاد در کوتاه مدت کم است. در طول زمان چند سال امکان پیشرفت نسبی وجود داردد در این قبیل موارد ضمن توجه و رسیدگی به نگهداری نورچشمی ، توصیه میکنیم که تمام مراتب زندگی را هم نباید به این موضوع احتصاص داد و بهتر است روال دیگر گشایش های زندگی از جمله داشتن فرزند سالم دیگر و حفظ روابط و فعالیتهای متداول،زندگی طبیعی را هم نباید فراموش کرد.

  3. Saeed abbasi می‌گوید:

    با سلام دوباره دكترميخواستم بدونم اگر رشد دور سر زيرخط حداقل باشه قابل مداوا كردن هست وجاي نگراني خاصي رو كه نداره مرسي

  4. سبحان می‌گوید:

    با سلام وتشکر از زحمات شما.من نوزاد پسر 25روزه ای دارم که در هفته 30بارداری به دنیا امد.بعد از انجام ام آر آی در 20روزگی،پزشک تشخیص هیدروسفالی در همه بطنها راداد و گفت باید سریعا شانت گذاشت.دیروز بردنش اتاق عمل ولی چون پنوموتراکس داشت عملش نکردن گفتن باید خوب شه بعد عمل بشه.وزنش 1550ودور سرش لحظه تولد28و الان 31ولی چند روزی هست که روی 31ثابت مونده.ایه امیدی هست که خود به خود خوب شده باشه؟شما ام آر آی یا سونوی مجدد جهت برسی پیشرفت هیدروسفالی را ترجیح میدهید؟ایا گذشت زمان سبب تحلیل مغز نمیشه؟

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      بهتر است شرح کاملتر از وضع بالینی نوزاد و گزارش ام آر آی ارسال کنید اگر افزایش دور سر متوقف شده احتمالا بهتر است برای شانت گذاشتن دست نگهدارند.

  5. سبحان می‌گوید:

    درضمن آقای دکتر روزای اول دست روی سر بچه که میکشیدی برجستگی هایی احساس میشد ولی الان کمتر شدن ،ملاجش هم طبیعیه .همچنین بزرگی دور سر در ما ارثیه !!

  6. Saeed abbasi می‌گوید:

    با سلام دكتر اگر نوزاد زير خط حداقل رو به ترتيب طي كنه مشكلي كه بوجود نمياد

  7. مژگان می‌گوید:

    باسلام خدمت اقای دکتر:اقای دکتر من بخاطر دولیکوسفالی جنینم به سونو سه بعدی رفتم گفتن همه چیز مغزطبیعی .پیشه دکتر مغز اعصاب رفتم گفت بیماری و عارضه خاصی نیست.شما میگن ممکنه ناهنجاری باشه لطفا راهنماییم خیلی استرس ونگرانی دارم.از کجا بدونم بچه ام سالمه خودمم هفته ۳۳ بارداری هستم.

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      مواردی از دولیکوسفالی بدون عارضه هستند و از هر نظر سالم میباشند. تا موقع تولد و معاینه نوزاد نمیشود همه موارد را پیش گوئی کرد.

  8. سبحان می‌گوید:

    سلام چند روزه یه دیدگاه فرستادم، متاسفانه جوابی ندادید!!!???

  9. شیخ می‌گوید:

    سلام و خسته نباشید
    دختر 6 ماهه ای با وزن 5300 و دور سر 42.4 دارم که در هنگام تولد دور سرش را بیمارستان 35 و مرکز بهداشت 33 گزارش کرده اند. در مراجعه به پزشک، گفت که مشکوک به هیدروسفالی است در حالی که در روی سرش برآمدگی وجود ندارد و برادرش در این سن دور سرش 44 بوده است(هنگام تولد 33). لطفا راهنمایی بفرمایید. با تشکر

  10. مژگان می‌گوید:

    باسلام خدمت اقای دکتر سیفی .اقای دکتر من که به سونو سه بعدی رفتم برای دولیکوسفال سرم جنینم اینا رو نوشتن که میخوام برام نظر بدین هر چی باشه به من بگین. Bpd 69.09 mm Ga 26w5d FL/BPD 82.27%HC266.61mm GA 29W0d+14d همچنین در عکس دیگری اینا رو نوشتن:Ac 248.70 mm Ga 29w1d+15d Hc/Ac 1.07 Fl 56.83 mm Ga 29w6d+15d Fl/AC 22.85% FL/HC 21.32%

  11. شیخ می‌گوید:

    با سلام و خسته نباشید
    چند روز قبل هم پیام گذاشتم ولی متاسفانه جوابی داده نشد.
    دختر 6 ماهه ای دارم که در حال حاضر وزنش 5300 و دور سرش 42.4 می باشد. دور سرش درهنگام تولد بیمارستان 35 و 15 روز بعد مرکز بهداشت 33 گزارش نموده است. در مراجعه به پزشک، فرمودند که مشکوک به هیدروسفالی است. قابل ذکر است در قسمت فوقانی سرش برجستگی قابل لمس است در حالی که هفته پیش اسهال شد این قسمت دچار فرورفتگی شد.
    باید یادآور شوم که برادرش در این سن دور سرش 44 بوده و دور سرش در هنگام تولد 33 گزارش شده است.
    لطفا راهنمایی فرمایید. با تشکر

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      همان روز پاسخ نوشته شده که این اندازه دور سر نسبت به سن طبیعی است، مواقع اسهال و بی آبی فرورفتگی ملاج طبیعی است.

  12. مژگان می‌گوید:

    آقای دکتر سیفی مگه تو سونو سه بعدی من چه تغییراتی وجود دارد؟خواهش میکنم خودتون بهم بگین.خیلی نگرانم خواهش می کنم از ترس به دکتر هم نمی تونم مراجعه کنم.ایا بچه من ناهنجاری داره؟

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      نظر به اینکه من صرفآ در مسائل مغزی میتوانم نظر بدهم برای تفسیر ابعاد جسمی گفتم بهتر است متخصص مربوطه نظر دهند.

  13. الهام می‌گوید:

    با سلام
    جنين من در هفته ٣٦تشخيص داده شده كه دوليكو سفال است بعد از به دنيا اومدن بايد چكارى براى بهبود وضعيت ظاهرى و مغزى آن انجام دهم با تشكر از آقاى دكتر و آرزوى سلامتى براى ايشان

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      در خیلی از موارد عارضه صرفآ تغییر شکل سر است و اقدامی ضرورت ندارد و در موارد خیلی کمتر با دیگر ناهنجاریها همراه که برحسب نوع و شدت مسئله فرق میکند. معاینه اولیه در نوزادان موضوع را مشخص میکند.

  14. سبحان می‌گوید:

    با سلام چند روز قبل موضوع هیدروسفالی فرزندم که هفت ماهه متولد شد بیان کردم،ولی خوشبختانه دور سرش چند روز که ثابت مونده،در اینجا نتیجه ام ار ای تاریخ 9/12 و سیتی اسکن تاریخ 25/9 را میفرستم خواهشمندم نظر خود را درمورد انجام عمل بیان نمایید.ممنون
    ام ار ای دوازدهم:
    Mri without contract
    Dilatation of all ventricles are noted due to comminucating hydrocephalus
    Sulci effacement is visible.

    سی تی اسکن تاریخ بیست وپنج
    ::Ct scan without contract
    Suggestive finding of subarachnoid hemorrhage is seen
    Dilatation of lateral ventricles and changes of increased.
    Intraventricular pressure are noted,other ventricles appear normal(noncommunicating hydrocephaly)

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      دو تفسیر اسکن مغایر همند در ام آر آی هیدروسفالی باز و در سی تی هیدروسفالی انسدادی مطرح شده بنظرم ام آر آی بیشتر قابل اعتماد است. در کل میشود تصور نمود که آسیب خفیف با عوارض قشری و حجمی مغز مطرح شده و آب اضافی داخل بطنها و دور مغز در تایید جبران کاهش حجم مغز است. در شرایط فعلی مراقبت و درمان طبی داخلی بدون نیاز به اقدام بیشتر کافی خواهد بود.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>