هیدروسفالی (Hydrocephalus)

مسدود شدن راه جریان و جذب مایع مغز و نخاع را که موجب بزرگ شدن بطن های طرفی مغز می گردد هیدروسفالی می نامند. با اینکه بزرگ شدن بطن ها در اسکن CT  و  MRI بوضوح دیده می شود، در مواردی تشخیص آن از بزرگ شدن بطن ها بعلت تحلیل مغز (هیدروسفالی جبرانی) مشکل است. در نوزادان علت آن اغلب در اثر بسته بودن جریان مایع مغز از مجرای آکودوک سیلویوس (مجرای بین بطن سه و چهار) بوده، که موجب افزایش فشار داخل بطن های طرفی و بطن سه و بزرگ شدن آنها می‌گردد، ولی فشار مایع در بطن چهار و اطراف مغز و نخاع پایین می باشد. این نوع هیدروسفالی را نوع انسدادی می نامند. در سنین بالا بسته بودن جریان مایع مغز و نخاع در ناحیه فضای سوب آراکنوئید بوده و موجب بزرگتر شدن همه بطن ها و افزایش فشار مایع در بطن ها و اطراف مغز و نخاع می گردد. این نوع هیدروسفالی را نوع مرتبط(Communicating) می نامند. در کودکان زیر دو سال بعلت باز بودن سوتورهای جمجمه هیدروسفالی موجب بزرگ شدن اندازه سر بیش از رشد مترقبه می شود، در بزرگسالان سیر هیدروسفالی تدریجی بوده و موجب اختلال در راه رفتن و حافظه می گردد. با افزایش تدریجی فشار مایع مغز و نخاع و بزرگتر شدن بطن ها، سطح جذب مایع بیشتر شده و در نتیجه فشار مایع به حال طبیعی می رسد. این وضعیت را هیدروسفالی با فشار طبیعی می‌نامند. در موارد حاد در مدت شش ساعت حجم بطن ها تا 80 درصد بزرگ می شود. در اسکن MRI علاوه بر بزرگی بطن ها و آتروفی مغز نفوذ مایع در ماده سفید مغز مشاهده می شود. در مواردی وضعیت ثبات یافته و متعادل تولید و جذب مایع مغز و نخاع با بزرگی بطن ها و آتروفی مغز سالها تحمل می شود. ممکن است ضربه های خفیف سر موجب بهم خوردن وضع وضع جبرانی بشود.

هیدروسفالی در کودکان بعلت ناهنجاریهای مادرزادی کیاری (Chiari)، تنگی آکودوک بعلت ناهنجاری مادرزادی یا خونریزی و عفونت نوزادی داخل بطن ها پدید می آید. بزرگ شدن سر با نازک شدن استخوان ها و جدا شدن سوتورها و در موارد پیشرفته آتروفی اوپتیک و اختلال حرکت چشم ها و اختلال تعادل و راه رفتن مشاهده می شود. در موارد حاد تهوع و استفراغ ديده می شود.

در نوزادان تحریک پذیری، مشکل تحمل تغذیه، بی حالی و استفراغ وجود دارد. در کودکان سنین بالاتر علاوه بر علائم فوق، سردرد، فلج یک یا دو طرفه اعصاب کرانیال ششم موجب انحراف چشم ها به داخل و دو بینی و اختلال تعادل در راه رفتن پدید می آید. در نوزادان بخصوص در پرمچورها(نارس) با سونوگرافی مکرر افزایش فزاینده بطن ها مشخص می شود.  5 درصد این موارد در آینده به شانت نیاز پیدا می کنند. ثبت دور سر در برگ مخصوص رشد نوزاد و کودک در فواصل معاینه تغییرات اندازه دور سر را از استاندارد رشد نشان می دهد. در کودکان سنین بالاتر دور سر بزرگ نمی شود، افزایش فشار مغز با بسته شدن مسیر جریان مایع بعلت های یادشده یا تومورهای مخچه و ساقه مغز و عفونت های داخل جمجمه موجب سردرد، استفراغ، اختلال دید و تعادل و سایر علائم مربوط به عامل ایجاد کننده را ظاهر می نماید. در معاینه، تورم پاپی، فلج چشم، عدم تعادل و تشدید رفلکس ها جلب توجه می کند. در موارد درمان نشده عوارض تاخیر رشد و نارسایی هورمونی پدید می آید. معالجه هیدروسفالی گذاشتن شانت است که مایع درون بطن طرفی را به فضای پشت پریتوان منتقل می کند. با بزرگ شدن کودک تعویض شانت ضرورت پیدا می کند.

تشخیص و تصمیم گیری شانت گذاری در هیدروسفالی در افراد بالغ مشکل است مخصوصاً در افراد سنین بالا که با ضایعات عروقی متعدد و کوچک و پارکینسون همراه باشند. انجام اسکن CT  و  MRIدر کلیه بیماران پارکینسونی برای تشخیص هیدروسفالی ضرورت دارد. سیسترنوگرافی با تزریق ایزوتوپ به مایع نخاع و پایش جریان آن برای تفکیک اشکال مختلف ضایعات و احتمال پاسخ به شانت کمک می کند.در حال طبیعی ایزوتوپ تزريق شده به مايع نخاع وارد بطن ها نمی شود و از طریق سوب آراکنوئید دور نیمکره ها جذب می شود.

در هیدروسفالی با فشار طبیعی بر عکس نوع جبرانی آلزایمر بزرگی بطن های طرفی بدون آتروفی نواحی تمپورال در MRI وجود دارد. قبل از اجرای شانت گذاری گرفتن مایع نخاع به مقدار حداکثر ممکن و پایش پاسخ مساعد از نظر اصلاح راه رفتن و حافظه و کنترل ادرار به قضاوت نتيجه عمل كمك مي كند. اسکن اسپیکت و اسکن دانسیته پروتون نیز در تفکیک موارد فوق کمک كننده است. عوارض بعد از شانت گذاری در 25 درصد موارد بصورت عفونت و هماتوم سوب دورال بعد از عمل پیش می آید. عدم پاسخ مناسب به عمل جراحی باعث شده که با تردید بیشتری بیماران برای عمل انتخاب بشوند.

گزارش سیر بیماری هیدروسفالی در یک فرد جوان:

پسر 14 سله در سال 1380 با اختلال تعادل و لرزش دستها بدنبال سرماخوردگی مراجعه نموده بود، از 3 سال قبل لرزش خفیفی در دستهایش داشت و از 6 ماه قبل بی علاقگی، موجب افت تحصيلی شده بود. به غیراز یکبار تشنج با تب در 3 سالگی بیماری قابل ذکری در گذشته نداشت، در معاینه مختصر کمی تعادل در راه رفتن و لرزش ارادی در دستها، اختلال عصبی دیگری مشاههد نشده بود. حرکات چشم ها و ته چشم ها و رفلکس های وتری طبیعی بود. تب و سردرد و استفراغ نداشت. در CT اسکن بزرگی بطن های طرفی و بطن سه مشاهده شد. بیمار با دریافت نیم قرص آستازولامید 250 میلی یکبار در روز در مدت یک هفته بهبودی نشان داد و در اسکن کنترل 2 هفته بعد کاهش مختصر حجم بطن ها مشاهده شد.

بیمار تا فروردین 1390 مشکلی بیماری نداشت و بکار کشاورزی مشغول بود در آن تاریخ اختلال تعادل بصورت خم شدن غیر ارادی به جلو موقع نشستن و یکبار افتادن با بیهوشی به مدت یک دقیقه بدون تشنج ظاهر شده بود. در معاینه اختلال تعادل در نشستن و راه رفتن و تشدید رفلکس های وتری در پاها مشاهده شد. حرکات چشم ها و ته چشم در معاینه طبیعی بود، سردرد و منگی و اختلال کنترل ادرار نداشت، خواب و اشتها به غذا طبیعی بود. اسکن CT بزرگی بطن های طرفی و بطن 3 را در حد شدید نشان داده بود. بیمار پس از 2 هفته دریافت آستازولامید 250 میلی گرم نیم قرص دوبار در روز رفع کامل علائم عصبی را نشان داد.

این سیر بیماری نشان دهنده وضعیت هیدروسفالی ثبات یافته است که گاه و بیگاه و بدون علت مشخص با علائم بهم خوردن وضعیت جبرانی مراجعه نموده و نیاز به اقدام جراحی نداشته است.

مطالب جدید در مورد هیدروسفالی جنین و نوزاد در لینک زیر موجود است.
http://www.fetalhydrocephalus.com/hydro/info-Congenital-Hydrocephalus.aspx

این نوشته در تخصصی ارسال و , , برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

1,418 Responses to هیدروسفالی (Hydrocephalus)

  1. پوریا می‌گوید:

    سلام آقای دکتر من یه پسر خاله دارم که 30و خورده هفتشه دکتر تشخیص داده که یکی از رگ های مغزش اگه اشتباه نکنم حدود17 میلی متره میگفتن سرشم نرمال بوده
    ولی بعضی وقتا در شکم مادر تکون های شدیدی میخورد در ضمن بگم که شکم خالم هم خیلی بزرگه وله بچه معمولیه .کلا خانوادتا سر هامون یکم بزرگه ممنون از راهنمایتون

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      اگر اندازه بطن مغز در سونوگرافی بیش از 13 میلی متر باشد هیدروسفالی مطرح میشود بهتر است با سونوگرافی مجددا کنترل شود.

  2. مرتضی می‌گوید:

    سلام دکتر پسرم در موقع تولد دور سرش (35.5 ) در 15 روزگی(36) در45 روزگی (39.5) جواب سنوگرافی نرمال است . نظر شما چیه ؟ ممنون

  3. محبوبه می‌گوید:

    پسرم 18ماهشه ملاجش بسته نیست دکترش گفته باید داروی خاص مصرف کنه نوع داروشو نمیدونم ولی آیا عوارض یا خطری پسرمو تهدید میکنه

  4. عسگرموذن قدیم می‌گوید:

    سلام فرزندم به علت بیماری هیدروسفال شنت گذاشتند البته مادرزادی نبوده پس از یک سال عکس سه بعدی گرفتیم گفتند هیدروسفالیش بر طرف شده و شنت هم کار نمی کند آیا می شود شنت را از سرش برداشت

  5. امیر علی می‌گوید:

    با سلام و خسته نباشید
    آقای دکتر همانطور که قبلا خدمت شما گفتم نوزادم در بدو تولد دور سرش 31 سانتی متر بود و به دلیل خونریزی شدید دور سرش به 34.5 رسید و با مصرف استازولامید الان که 45 روزشه دور سرش همون 34.5 ثابت مونده
    در سونوگرافی هم تشخیص هیدروسفالی داده اند . دکتر اطفالش امروز گفت دور سرش ثابت بمونه خوب نیست
    امکان داره دور سر نوزادم روی همین 34.5 ثابت بمونه و تغییری نکنه و در 45 روزگی دور سر به صورت نرمال باید
    چقدر باشه خیلی نگرانش هستم
    ممنون

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      روی ورقه منحنی رشد دور سر تغییرات و انحراف سیر رشد را در گذشته و هفته های آتی بررسی کنید. مهم علائم بالینی کودک است اگر عوارضی در معاینه مشهود است بهتر است وضعیت مغز با اسکن بررسی شود.

  6. امیر علی می‌گوید:

    با سلام و خسته نباشید
    آقای دکتر همانطور که قبلا خدمتتون گفتم فرزندم در بدو تولد دچار خونریزی مغزی شد دور سرش در بدو تولد
    31 سانتی متر بود که بعد از 20 روز به 34.5 رسید بعد دکتر استالوزاماید تجویز کرد الان 25 روزه که داره قرص رو
    مصرف می کنه و دور سرش همون 34.5 ثابت مونده امروز رفتیم یک دکتر جراح ایشون گفت توی این 25 روز باید
    دور سرش بزرگ می شده و گفت باید استازولامیاد رو متوقف کنید ولی دکتر مغز و اعصابش میگه باید قرص رو
    مصرف کنه موندیم چکار کنیم . جراح مغز و اعصاب گفت مشوک به میکروسفالی هست
    آقای دکتر ممکنه با قطع قرص دور سرش اضافه بشه و چقدر احتمال میکرو سفالی وجود دارد
    خیلی نگرانم موندم چکار کنم
    ممنون

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      بهتر است با سکن سی تی یا ام آر آی از محتوای درون جمجمه میزان مایع داخل و درون مغز و احتمال عوارض دیگر باخبر شوند. توقف رشد سریع با درمان مترقبه است، نسبت به تغییرات میشود درمان را کم و زیاد کرد.

  7. محمد می‌گوید:

    با سلام و خسته نباشید

    آقای دکتر ممکنه خونریزی مغزی نوزاد باعث میکروسفالی بشه ؟

    نوزادم دچار خونریزی مغزی شده و دور سرش ثابت مونده و تغییر نمی کنه ملاجش هم داره سفت میشه

    الان دو ماهشه جراح مغز و اعصاب میگه مشکوک به میکروسفالی است الان دور سرش 36 سانتی متر است

    ممکنه دور سرش تغییر نکنه در این صورت نشانه عدم رشد مغز است و یا ممکنه دور سرش در ماههای بعد

    اضافه بشه در حالی که ملاجش در حال سفت شدنه

    با تشکر

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      اندازه گیری دور سر در هفته های بعد معمولا رشد دور سر را نشان میدهد. بهتر است با اسکن وضعیت مغز و سوتورهای استخوانی از نظر بسته شدن زودرس بررسی شود.

  8. امیر علی می‌گوید:

    با سلام مجدد

    آقای دکتر منظورتون رو از جمله زیر متوجه نشدم
    توقف رشد سریع با درمان مترقبه است، نسبت به تغییرات میشود درمان را کم و زیاد کرد.
    ممکنه توقف رشد دور سر مربوط به مصرف استالوراماید باشه ؟
    ممنون میشم اگر بیشتر توضیح بدید

  9. هدی می‌گوید:

    باسلام درهفته بیست ونهم بارداری هستم سونوگرافی چهار بعدی انجام دادم دکتر گفت بطن چپ 10 م م وزیاد است است خیلی نگران شدم آیا ممکن است نشانه هیدروسفالی باشد

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      بهتر است حد اکثر عرض بطنهای اندازه گیری شود، احتمالا اندازه بزرگ یک بطن ناشی از اشتباه دید بعلت روی هم رفتگی دو بطن است

  10. شادی می‌گوید:

    سلام و خسته نباشید.من یه مورد ازدواج دارم.این شخص سر بزرگی داره و ادعا میکنه که در زمان تولدش به علت مشکل بودن زایمان به سرش فشار اومده.و در 6 ماهگی جراحی کرده و الان هیچ مشکلی نداره.تا چه اندازه میتونم مطمئن باشم که در آینده براش مشکلی به وجود نیاد؟

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      اگر از نظر فیزیکی و فکری و کارائی مشکلی ندارد احتمالا بعد از این هم مشکلی نخواهد بود محض اطمینان مشاوره با مغز و اعصاب بهتر است.

  11. امیر علی می‌گوید:

    با سلام مجدد

    آقای دکتر امروز نوزادم رو به دستور پزشک مغز و اعصابش سونوگرافی جمجمه انجام دادم که این رو نوشته بود
    افزایش اکوژنیسیته ماده سفید در سمت چپ مشاهده می شود که مربوط به sequel خونریزی های قبلی است
    خونریزی جدیدی داخل بطن یا پارانشیم روئیت نمی شود
    فیسوراینتر همی سفریک در خط وسط بوده و علائمی از شیفت عناصر خط وسط دیده نمی شود
    پوستریورفوسا نمای نرمال دارد
    قطر آتریوم یطنی چپ 26 میلیمتر و قطر شاخ فرونتال 19 میلیمتر است
    فطر آتریوم بطنی راست 14 میلیمتر و قطر شاخ فرونتال 10 میلیمتر است
    دور سرش هم همون 34.5 ثابت مونده و از 30 روز پیش تا حالا تغییری نکرده و ملاج جلو سرش هم کمی تو رفته
    آقای دکتر با این وضعیت و هیدروسفالی که دارد سرش بزرگ نشده ممکنه دچار میکروسفالی بشه ؟
    ممنون

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      اگر دور سر در مراحل پیشرفت سنی زیر منحنی حداقل باشد میکروسفالی تایید میشود. با توجه به غیر قرینه بودن بطنها بهتر است وضعیت مغز با اسکن بررسی شود.

  12. هادي می‌گوید:

    با سلام و خسته نباشيد
    نوزاد من (دختر) دوم شهريور امسال در هفته 28 بارداري به علت پره گلامسي و با وزن 650 گرم به دنيا آمد و هنوز در NICU بستري است. الان يك هفته است كه ظاهرا در اسكن هيدرو سفالي ديده شده و دور سر هم از 22.5 در هنگام تولد به 26 در يكماهگي رسيده است. با كشيدن مايع نخاعي ظاهرا فشار از مغز برداشته شده. آيا لازم است كار اورژانسي انجام شود؟
    با تشكر فراوان

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      اگر تغییرات غیر مترقبه در افزایش دور سر یا علائم بالینی مشاهده نشود درمانهای داروئی بدون نیاز به اقدامات دیگر کافی خواهد بود.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>