هیدروسفالی (Hydrocephalus)

مسدود شدن راه جریان و جذب مایع مغز و نخاع را که موجب بزرگ شدن بطن های طرفی مغز می گردد هیدروسفالی می نامند. با اینکه بزرگ شدن بطن ها در اسکن CT  و  MRI بوضوح دیده می شود، در مواردی تشخیص آن از بزرگ شدن بطن ها بعلت تحلیل مغز (هیدروسفالی جبرانی) مشکل است. در نوزادان علت آن اغلب در اثر بسته بودن جریان مایع مغز از مجرای آکودوک سیلویوس (مجرای بین بطن سه و چهار) بوده، که موجب افزایش فشار داخل بطن های طرفی و بطن سه و بزرگ شدن آنها می‌گردد، ولی فشار مایع در بطن چهار و اطراف مغز و نخاع پایین می باشد. این نوع هیدروسفالی را نوع انسدادی می نامند. در سنین بالا بسته بودن جریان مایع مغز و نخاع در ناحیه فضای سوب آراکنوئید بوده و موجب بزرگتر شدن همه بطن ها و افزایش فشار مایع در بطن ها و اطراف مغز و نخاع می گردد. این نوع هیدروسفالی را نوع مرتبط(Communicating) می نامند. در کودکان زیر دو سال بعلت باز بودن سوتورهای جمجمه هیدروسفالی موجب بزرگ شدن اندازه سر بیش از رشد مترقبه می شود، در بزرگسالان سیر هیدروسفالی تدریجی بوده و موجب اختلال در راه رفتن و حافظه می گردد. با افزایش تدریجی فشار مایع مغز و نخاع و بزرگتر شدن بطن ها، سطح جذب مایع بیشتر شده و در نتیجه فشار مایع به حال طبیعی می رسد. این وضعیت را هیدروسفالی با فشار طبیعی می‌نامند. در موارد حاد در مدت شش ساعت حجم بطن ها تا 80 درصد بزرگ می شود. در اسکن MRI علاوه بر بزرگی بطن ها و آتروفی مغز نفوذ مایع در ماده سفید مغز مشاهده می شود. در مواردی وضعیت ثبات یافته و متعادل تولید و جذب مایع مغز و نخاع با بزرگی بطن ها و آتروفی مغز سالها تحمل می شود. ممکن است ضربه های خفیف سر موجب بهم خوردن وضع وضع جبرانی بشود.

هیدروسفالی در کودکان بعلت ناهنجاریهای مادرزادی کیاری (Chiari)، تنگی آکودوک بعلت ناهنجاری مادرزادی یا خونریزی و عفونت نوزادی داخل بطن ها پدید می آید. بزرگ شدن سر با نازک شدن استخوان ها و جدا شدن سوتورها و در موارد پیشرفته آتروفی اوپتیک و اختلال حرکت چشم ها و اختلال تعادل و راه رفتن مشاهده می شود. در موارد حاد تهوع و استفراغ ديده می شود.

در نوزادان تحریک پذیری، مشکل تحمل تغذیه، بی حالی و استفراغ وجود دارد. در کودکان سنین بالاتر علاوه بر علائم فوق، سردرد، فلج یک یا دو طرفه اعصاب کرانیال ششم موجب انحراف چشم ها به داخل و دو بینی و اختلال تعادل در راه رفتن پدید می آید. در نوزادان بخصوص در پرمچورها(نارس) با سونوگرافی مکرر افزایش فزاینده بطن ها مشخص می شود.  5 درصد این موارد در آینده به شانت نیاز پیدا می کنند. ثبت دور سر در برگ مخصوص رشد نوزاد و کودک در فواصل معاینه تغییرات اندازه دور سر را از استاندارد رشد نشان می دهد. در کودکان سنین بالاتر دور سر بزرگ نمی شود، افزایش فشار مغز با بسته شدن مسیر جریان مایع بعلت های یادشده یا تومورهای مخچه و ساقه مغز و عفونت های داخل جمجمه موجب سردرد، استفراغ، اختلال دید و تعادل و سایر علائم مربوط به عامل ایجاد کننده را ظاهر می نماید. در معاینه، تورم پاپی، فلج چشم، عدم تعادل و تشدید رفلکس ها جلب توجه می کند. در موارد درمان نشده عوارض تاخیر رشد و نارسایی هورمونی پدید می آید. معالجه هیدروسفالی گذاشتن شانت است که مایع درون بطن طرفی را به فضای پشت پریتوان منتقل می کند. با بزرگ شدن کودک تعویض شانت ضرورت پیدا می کند.

تشخیص و تصمیم گیری شانت گذاری در هیدروسفالی در افراد بالغ مشکل است مخصوصاً در افراد سنین بالا که با ضایعات عروقی متعدد و کوچک و پارکینسون همراه باشند. انجام اسکن CT  و  MRIدر کلیه بیماران پارکینسونی برای تشخیص هیدروسفالی ضرورت دارد. سیسترنوگرافی با تزریق ایزوتوپ به مایع نخاع و پایش جریان آن برای تفکیک اشکال مختلف ضایعات و احتمال پاسخ به شانت کمک می کند.در حال طبیعی ایزوتوپ تزريق شده به مايع نخاع وارد بطن ها نمی شود و از طریق سوب آراکنوئید دور نیمکره ها جذب می شود.

در هیدروسفالی با فشار طبیعی بر عکس نوع جبرانی آلزایمر بزرگی بطن های طرفی بدون آتروفی نواحی تمپورال در MRI وجود دارد. قبل از اجرای شانت گذاری گرفتن مایع نخاع به مقدار حداکثر ممکن و پایش پاسخ مساعد از نظر اصلاح راه رفتن و حافظه و کنترل ادرار به قضاوت نتيجه عمل كمك مي كند. اسکن اسپیکت و اسکن دانسیته پروتون نیز در تفکیک موارد فوق کمک كننده است. عوارض بعد از شانت گذاری در 25 درصد موارد بصورت عفونت و هماتوم سوب دورال بعد از عمل پیش می آید. عدم پاسخ مناسب به عمل جراحی باعث شده که با تردید بیشتری بیماران برای عمل انتخاب بشوند.

گزارش سیر بیماری هیدروسفالی در یک فرد جوان:

پسر 14 سله در سال 1380 با اختلال تعادل و لرزش دستها بدنبال سرماخوردگی مراجعه نموده بود، از 3 سال قبل لرزش خفیفی در دستهایش داشت و از 6 ماه قبل بی علاقگی، موجب افت تحصيلی شده بود. به غیراز یکبار تشنج با تب در 3 سالگی بیماری قابل ذکری در گذشته نداشت، در معاینه مختصر کمی تعادل در راه رفتن و لرزش ارادی در دستها، اختلال عصبی دیگری مشاههد نشده بود. حرکات چشم ها و ته چشم ها و رفلکس های وتری طبیعی بود. تب و سردرد و استفراغ نداشت. در CT اسکن بزرگی بطن های طرفی و بطن سه مشاهده شد. بیمار با دریافت نیم قرص آستازولامید 250 میلی یکبار در روز در مدت یک هفته بهبودی نشان داد و در اسکن کنترل 2 هفته بعد کاهش مختصر حجم بطن ها مشاهده شد.

بیمار تا فروردین 1390 مشکلی بیماری نداشت و بکار کشاورزی مشغول بود در آن تاریخ اختلال تعادل بصورت خم شدن غیر ارادی به جلو موقع نشستن و یکبار افتادن با بیهوشی به مدت یک دقیقه بدون تشنج ظاهر شده بود. در معاینه اختلال تعادل در نشستن و راه رفتن و تشدید رفلکس های وتری در پاها مشاهده شد. حرکات چشم ها و ته چشم در معاینه طبیعی بود، سردرد و منگی و اختلال کنترل ادرار نداشت، خواب و اشتها به غذا طبیعی بود. اسکن CT بزرگی بطن های طرفی و بطن 3 را در حد شدید نشان داده بود. بیمار پس از 2 هفته دریافت آستازولامید 250 میلی گرم نیم قرص دوبار در روز رفع کامل علائم عصبی را نشان داد.

این سیر بیماری نشان دهنده وضعیت هیدروسفالی ثبات یافته است که گاه و بیگاه و بدون علت مشخص با علائم بهم خوردن وضعیت جبرانی مراجعه نموده و نیاز به اقدام جراحی نداشته است.

مطالب جدید در مورد هیدروسفالی جنین و نوزاد در لینک زیر موجود است.
http://www.fetalhydrocephalus.com/hydro/info-Congenital-Hydrocephalus.aspx

این نوشته در تخصصی ارسال و , , برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

1,324 Responses to هیدروسفالی (Hydrocephalus)

  1. نفس می‌گوید:

    با سلام
    مادرم چندسالی هست که دچار لرزش دست می باشند.حدود دوماه پیش توی خواب به لرزه افتادند و صدای خروپف میکردند و حالت چشمهایش نیمه باز بود.وقتی آروم شدند حرفی نمیزدند و فقط با حرکات سر جواب ما را میدادند.و بعد از دو ساعت با صدای آهسته حرف میزدند.پزشکان تشخیص تشنج دادند و برخی میگویند سکته هم بوده.پس از ام آر آی، مشخص شد دچار هیدروسفالی می باشند.بعضی چیزها را فراموش میکنند البته حدود یک سال یا کمتر دچار این مشکل هستند.گاهی هم بدون دلیل شروع به گریه میکنند.آیا این از عوارض هیدروسفالی است؟ و حدود یک ماهی هم میشه که پاهایشان از کف تا زانو ورم کرده و سفت شده.فعلا پزشک آزمایشاتی را نوشته که منتظر جواب آنها هستیم.سوالی که داشتم این است که آیا هیدروسفالی مراحل تدریجی خودش را طی میکند و آیا به مرور مادرم نمی تواند راه برود و دچار فراموشی میشود؟ کلا بیماری خطرناکی است و بیمار را از پا در می آورد؟دلیل گریه بدون علت هم هیدروسفالی است؟و در نهایت علائمی که در خواب داشتند( لرزه و خروپف و…) تشنج بوده؟
    ممنون

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      اگر در حین حمله بیهوش بوده احتمال تشنج زیاد است . ضمن کنترل تشنج ، اگر در اسکن مغز عارضه غیر از هیدروسفالی دیده نشده بهتر است برای بررسی بیشتر و تست درمان مایع نخاع گرفته شود، اگر بعد از اخذ مایع بهبودی کلی مشاهده شود امکان معالجه با گذاشتن شنت بسیار است.

  2. نگار می‌گوید:

    باعرض معذرت درسونو که دوروز پیش انجام دادم اینونوشته
    درناحیه پیتال جنین out pouchingحدود14*17مشاهدشد.درون ان باcfsاشغال شده است.درحداقل بررسی پارانشیم مغزی درون ان مشاهده نشد(مننگول ناحیه اکسی پوت؟)
    ایا اینم همون مشکله چه جوری ازسلامت کامل جین دومم اطمینان پیدا کنم تورو خدا منو راهنمایی کنید
    باتشکر

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      وجود کیست مننگوسل در ناحیه پشت سری و گردن بدون جود نسج مغز ممکن است فروکش کند. سونوی مجدد 2-4 هفته بعد سیر بیماری را مشخص میکند. این عارضه تصادفی و نادر است لذا به احتمال زیاد قل دیگر سالم خواهد بود.

  3. رضا می‌گوید:

    سلام آقای دکتر .من بیمار هیدروسفالیم وحدود 5 سال است که شانت گذاشته ام. باتوجه به معاینات و سی تی حدود 2ماه است که شانتم از کار افتاده است و دکتر گفته که هیچ مشکلی نداری و آب دور مغزت زیاد نشده و طبیعی است می خواستم بفهمم که بیرون آوردن شانت تا چه اندازه خطر گرفتگی و خونریزی را به همراه دارد؟

  4. مرتضی می‌گوید:

    سلام
    چقدر احتمال دارد که IVH گرید سوم تبدیل به هیدروسفالی گردد.

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      احتمال دیگر علائم سی پی در خونریزی داخل بطنی درجه سه بیش از هیدروسفالی است، در مجموع علائم بارز ناتوانی حدود 20% بنظرم میشود پیش بینی کرد.

  5. صبا آزادمنش می‌گوید:

    با سلام خدمت شما . پدرم 67 سال سن دارند و 1.5 سال پیش بدلیل سکته مغزی و خونریزی مغزی سمت چپ مغز تحت عمل قرار گرفت.درحال حاضر سمت راست بدنشان(دست و پا)لمس بوده و با کمک قادر به راه رفتن میباشند. حدود سه هفته پیش ام ار ای گرفته و پزشکشان تشخیص دادند که مغزشان آب آورده.در حال حاضر افراد خانواده خیلی نگران و مضطرب هستیم. میخواستم راهنمایی بفرمائید که گذاشتن شنت ضروری است و آیا در صورت گذاشتن شنت چه عوارضی متوجه بیمار میشود؟ممنون میشم پاسخ واضح و صریح دهید.متشکرم

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      اگر جمع شدن آب در محل خونریزی جذب شده است در این صورت هیدروسفالی جبرانی است اقدامی ضرورت ندارد ولی اگر هیدروسفالی بعلت بسته شدن مسیر جذب مایع مغز است و ناتوانی بیمار بتدریج بیشتر میشود ممکن است درمان هیدروسفالی لازم باشد.

  6. مهیار می‌گوید:

    سلام.. آقای دکتر نوزاد 4 ماهه ای دارم که سندروم دندی واکر دارد و هیدروسفالی نیز دارد.. پیش چندتا دکتر و جذاح مغز واعصاب برده ام ..با توجه به وضع بد بچه و اینکه میگویند مغز بچه تشکیل نشده است و فشار داخل مغز بالاست و سرشار از آب است،، بیشتر دکتر ها نظر دادند که عمل شانت را انجام ندهیم تا بچه راحت شود.. می خواستم بپرسم چقد احتمال مرگ بچه وجود داره اگه عمل نشه.. چقد ممکنه که زنده بمونه…اگه زنده بمونه سر و کله خیلی بزرگی خواهد داشت؟ نظر شما چیه در باره عمل کردن و یا نکردن؟ خواهش می کنم برام email بزنین و جواب بدین

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      اگر معلولیت کودک بعلت ناهنجاری مغزی کلی است جراحی کمکی نخواهد کرد ولی اگر امید رشد و تکامل با توجه به مراکز سالم مغز مطرح است ارزش هزینه و اذیت شدن را دارد. با پوزش به لحاظ مورد نظر بودن مطالب سایت برای عامه از پاسخ خصوصی معذور میباشم.

  7. منور می‌گوید:

    سلام اقای دکتر پسر ۶ ماه و نیمه دارم دور سرش۴۸ است با سی تی اسکن
    تشخیص هیدروسفالی خارجی دادن وهمه ظواهر و رشدش کاملا طبیعی است چه کار باید بکنیم؟

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      اگر سیر افزایش دور سر در مقایسه منحنی رشد بموازات پیشرفت میکند جای نگرانی نیست اگر افزایش صعودی نشان دهد احتمالا به درمان و یا جراحی نیاز خواهد بود.

  8. رؤیا می‌گوید:

    من پی سرچ سیرنکس به سایت شما رسیدم و توضیح‌تون رو درباره‌ی کامنت یکی از دوستان خوانده‌ام. برادرم بیست‌وسه ساله است و به‌خاطر گزگز و درد و پرش پا به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کرده و بعد از ام‌آر‌آی درباره‌شون گفتند که این علائم عصبی است، ولی مبتلاست به سیرنکس و باید جراحی شود. شما برای این دوست‌مان نوشته‌اید که جراحی لازم نیست اگه اختلال خاصی ندارد. می‌خواستم بدانم جراحی/عدم‌جراحی می‌تواند چه عوارضی داشته باشد و بهتر این است که چه کرد؛ مدارا و زندگی یا …؟ ممنون می‌شوم اگر راهنمایی‌ام کنید. سلامت و شاد باشید.

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      بعضی از سینگس ها در نخاع گردن یا کمر دهه ها بدون علامت اند و یا علائم جزئی وثابت دارند، این موارد نیاز به دستکاری ندارند. در مواردی علائم سیر تشدید دارند در این موارد باز کردن حفره به فضای زیر آراکنوئید ممکن است تاحدودی سیر پیشرونده علائم را کم کند.

  9. نسیم می‌گوید:

    سلام آقای دکتر.بیمارهیدروسفالی که5ساله شنت گذاشته والان شانتش باتاخیرکارمیکنه وسی تی اسکنها وته چشم نشانی از زیادشدن مایع نیست اما همچنان سردرد دارد.وقتی میخوابندسردردشان خوب میشودبعدازچندساعت نشستن دوباره سردردمیگیرند.قرص پروپرانولول و نورتریپیتیلین هم مصرف کرده گفتن شایدسردردعصبی باشداماهمچنان سردرد دارد.اگرشانت بیرون بیاوردخطرچسبندگی وخونریزی دارد؟بنظرشما چکارکند؟

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      احتمالا کم شدن فشار مایع مغز موقع نشستن علت سردرد است مایعات زیاد بخودند و کمر دور شکم را کمی سفت ببندند و اگر نشد با صلاح دید پزشک شانت را در آورند.

  10. دانيال می‌گوید:

    سلام و تشكر
    همچنين با توجه به اندازه محل و نوع تومور از انجايي كه امكان عمل جراحي وجود ندارد بيمار را اذيت نكنيم
    پوزش ميخواهم مجبور بودم جزييات را ذكر كنم و حرف به درازا كشيد
    لذا تمنا دارم حضرتعالي نظر خود را در اين خصوص ابراز فرما

  11. شهسواری می‌گوید:

    باسلام بردارزاده من در نوزادی هیدروسفالی داشتن ودر سرش شنط گذاشته شده و الان 13 ساله است و اخیرادوچار سردرد های ناگهانی می شد وپس از بستری در بیمارستان نتنها بهبودی حاصل نشده بینایی خود را نیز از دست دادهاست همچنین موقع ادار سردرد ش شدیدتر می شود و خیلی به سختی ادار میکنه لطفا راهنمایی کنید

  12. حدیث می‌گوید:

    سلام خدمت آقای دکتر باعرض شرمندگی میخواستم بدونم جوابmri سال پیش و امسال دخترمو چطوری براتون بفرستم که یمقایسه ایی بکنید ممنون

  13. فاطمه می‌گوید:

    با سلام اقای دکتر دخترم 2ماهه هست که به علت نارس بودن دچار خونریزی مغزی شده بود الان تمام خونش جذب شده و دکترا میگن که سرش آب آورده (هیدروسفالی شده) دورسرش از 30 یه 34.5 رسیده ولی 1.5ماهه که دیگه بزرگتر نشده قرص استازولامید مصرف میکنه‏‏ خوشبختانه دکتر گفته هیدروسفالی فعلا مهار شده.میخواستم بدونم دخترم در اینده چه مشکلاتی خواهد داشت (از لحاظ ذهنی حرکتی)میتونه مثل یک بچه عادی زندگی کنه؟

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      اگر در اسکن آسیب مغزی مشخص دیده نشده رشد و تکامل معمولا در حد رضایت بخش پیش میرود. معمولا علائم عصبی بعد از 6 ماهگی بهتر قابل ارزیابی است.

  14. حدیث می‌گوید:

    باسلام خدمت آقای دکتر آقای دکترمن جدیدا کاردرمان آویناروعوض کردم وکاردرمان جدیدش گفته که باید اول ازنظرذهنی باش کارکنم اما نمیدوونم چطوری؟آیا شمامیتونید راهنماییم کنید؟

  15. حدیث می‌گوید:

    باسلام خدمت آقای دکتر آقای دکتر من چندروزپیش دخترموبردم پیش ی کاردرمان جدید که قبلا بهتون گفتم خیلی شدید باهاش کارکردشب که آوردمش خونه دیدم تیک پیداکرده مثل حالت اینکه جابخوره خودشو میندازه عقب وعضلاتشو سفت میگیره بردمش پیش دکترش نصیری وازش نوارمغزگرفتم متاسفانه دکترنصیری گفت که تشنج نکرده امامشکوک به تشنج هست وی سری امواج منفی داره وبهش قرص لوبل وب۶داد وگفت که کاردرمانی آروم باشه به نظرشما شرایطش خطرناکه؟ی سری دیگه هم اینجورشد اماقبل اینکه دارومصرف کنه خودش قطع شدتا بازاینجورشدوی سوال دیگه اینکه برای جلوگیری ازتشنج بایدچیکارکنم؟

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      اگر در ضمن خواب پرشهای عضلانی مشاهده شده احتمال زمینه تشنج بعید نیست ولی بدون سابقه تشنج و بدون علائم پرش اندامها صرفآ تشخیص تشنج از روی نوار مغز تاییدش مشکل است. در صورت مشاهده شواهد تشنج مصرف لوبل منطقی است. توجه به تغییرات احتمالی در اسکن مغز نیز ممکن است کمک کننده باشد.

  16. نسیم می‌گوید:

    سلام آقای دکتر.من5سال پیش شانت گذاشتم( هیدروسفال) تایکماه پیش شانتم کارنمیکرده ومایع مغزی نخاعی هم زیادنشداماسردرد داشتم عصبی هم نبود الان دوباره سی تی اسکن گرفتم شانتم دوباره خودبخود شروع به کارکردن کرده وسردردم دارم.باوجودی که کارمیکنه میشه گره زد وبیرون آورد؟ راه حلی دیگری هم وجود داره؟ممنون میشم نظرشمابدونم .

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      اگر اندازه بطنها طبیعی و علائم عارضه مغزی ندارید سردرد به شانت مربوط نیست و نیاز با دستکاری شانت نیست.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>