هیدروسفالی (Hydrocephalus)

مسدود شدن راه جریان و جذب مایع مغز و نخاع را که موجب بزرگ شدن بطن های طرفی مغز می گردد هیدروسفالی می نامند. با اینکه بزرگ شدن بطن ها در اسکن CT  و  MRI بوضوح دیده می شود، در مواردی تشخیص آن از بزرگ شدن بطن ها بعلت تحلیل مغز (هیدروسفالی جبرانی) مشکل است. در نوزادان علت آن اغلب در اثر بسته بودن جریان مایع مغز از مجرای آکودوک سیلویوس (مجرای بین بطن سه و چهار) بوده، که موجب افزایش فشار داخل بطن های طرفی و بطن سه و بزرگ شدن آنها می‌گردد، ولی فشار مایع در بطن چهار و اطراف مغز و نخاع پایین می باشد. این نوع هیدروسفالی را نوع انسدادی می نامند. در سنین بالا بسته بودن جریان مایع مغز و نخاع در ناحیه فضای سوب آراکنوئید بوده و موجب بزرگتر شدن همه بطن ها و افزایش فشار مایع در بطن ها و اطراف مغز و نخاع می گردد. این نوع هیدروسفالی را نوع مرتبط(Communicating) می نامند. در کودکان زیر دو سال بعلت باز بودن سوتورهای جمجمه هیدروسفالی موجب بزرگ شدن اندازه سر بیش از رشد مترقبه می شود، در بزرگسالان سیر هیدروسفالی تدریجی بوده و موجب اختلال در راه رفتن و حافظه می گردد. با افزایش تدریجی فشار مایع مغز و نخاع و بزرگتر شدن بطن ها، سطح جذب مایع بیشتر شده و در نتیجه فشار مایع به حال طبیعی می رسد. این وضعیت را هیدروسفالی با فشار طبیعی می‌نامند. در موارد حاد در مدت شش ساعت حجم بطن ها تا 80 درصد بزرگ می شود. در اسکن MRI علاوه بر بزرگی بطن ها و آتروفی مغز نفوذ مایع در ماده سفید مغز مشاهده می شود. در مواردی وضعیت ثبات یافته و متعادل تولید و جذب مایع مغز و نخاع با بزرگی بطن ها و آتروفی مغز سالها تحمل می شود. ممکن است ضربه های خفیف سر موجب بهم خوردن وضع وضع جبرانی بشود.

هیدروسفالی در کودکان بعلت ناهنجاریهای مادرزادی کیاری (Chiari)، تنگی آکودوک بعلت ناهنجاری مادرزادی یا خونریزی و عفونت نوزادی داخل بطن ها پدید می آید. بزرگ شدن سر با نازک شدن استخوان ها و جدا شدن سوتورها و در موارد پیشرفته آتروفی اوپتیک و اختلال حرکت چشم ها و اختلال تعادل و راه رفتن مشاهده می شود. در موارد حاد تهوع و استفراغ ديده می شود.

در نوزادان تحریک پذیری، مشکل تحمل تغذیه، بی حالی و استفراغ وجود دارد. در کودکان سنین بالاتر علاوه بر علائم فوق، سردرد، فلج یک یا دو طرفه اعصاب کرانیال ششم موجب انحراف چشم ها به داخل و دو بینی و اختلال تعادل در راه رفتن پدید می آید. در نوزادان بخصوص در پرمچورها(نارس) با سونوگرافی مکرر افزایش فزاینده بطن ها مشخص می شود.  5 درصد این موارد در آینده به شانت نیاز پیدا می کنند. ثبت دور سر در برگ مخصوص رشد نوزاد و کودک در فواصل معاینه تغییرات اندازه دور سر را از استاندارد رشد نشان می دهد. در کودکان سنین بالاتر دور سر بزرگ نمی شود، افزایش فشار مغز با بسته شدن مسیر جریان مایع بعلت های یادشده یا تومورهای مخچه و ساقه مغز و عفونت های داخل جمجمه موجب سردرد، استفراغ، اختلال دید و تعادل و سایر علائم مربوط به عامل ایجاد کننده را ظاهر می نماید. در معاینه، تورم پاپی، فلج چشم، عدم تعادل و تشدید رفلکس ها جلب توجه می کند. در موارد درمان نشده عوارض تاخیر رشد و نارسایی هورمونی پدید می آید. معالجه هیدروسفالی گذاشتن شانت است که مایع درون بطن طرفی را به فضای پشت پریتوان منتقل می کند. با بزرگ شدن کودک تعویض شانت ضرورت پیدا می کند.

تشخیص و تصمیم گیری شانت گذاری در هیدروسفالی در افراد بالغ مشکل است مخصوصاً در افراد سنین بالا که با ضایعات عروقی متعدد و کوچک و پارکینسون همراه باشند. انجام اسکن CT  و  MRIدر کلیه بیماران پارکینسونی برای تشخیص هیدروسفالی ضرورت دارد. سیسترنوگرافی با تزریق ایزوتوپ به مایع نخاع و پایش جریان آن برای تفکیک اشکال مختلف ضایعات و احتمال پاسخ به شانت کمک می کند.در حال طبیعی ایزوتوپ تزريق شده به مايع نخاع وارد بطن ها نمی شود و از طریق سوب آراکنوئید دور نیمکره ها جذب می شود.

در هیدروسفالی با فشار طبیعی بر عکس نوع جبرانی آلزایمر بزرگی بطن های طرفی بدون آتروفی نواحی تمپورال در MRI وجود دارد. قبل از اجرای شانت گذاری گرفتن مایع نخاع به مقدار حداکثر ممکن و پایش پاسخ مساعد از نظر اصلاح راه رفتن و حافظه و کنترل ادرار به قضاوت نتيجه عمل كمك مي كند. اسکن اسپیکت و اسکن دانسیته پروتون نیز در تفکیک موارد فوق کمک كننده است. عوارض بعد از شانت گذاری در 25 درصد موارد بصورت عفونت و هماتوم سوب دورال بعد از عمل پیش می آید. عدم پاسخ مناسب به عمل جراحی باعث شده که با تردید بیشتری بیماران برای عمل انتخاب بشوند.

گزارش سیر بیماری هیدروسفالی در یک فرد جوان:

پسر 14 سله در سال 1380 با اختلال تعادل و لرزش دستها بدنبال سرماخوردگی مراجعه نموده بود، از 3 سال قبل لرزش خفیفی در دستهایش داشت و از 6 ماه قبل بی علاقگی، موجب افت تحصيلی شده بود. به غیراز یکبار تشنج با تب در 3 سالگی بیماری قابل ذکری در گذشته نداشت، در معاینه مختصر کمی تعادل در راه رفتن و لرزش ارادی در دستها، اختلال عصبی دیگری مشاههد نشده بود. حرکات چشم ها و ته چشم ها و رفلکس های وتری طبیعی بود. تب و سردرد و استفراغ نداشت. در CT اسکن بزرگی بطن های طرفی و بطن سه مشاهده شد. بیمار با دریافت نیم قرص آستازولامید 250 میلی یکبار در روز در مدت یک هفته بهبودی نشان داد و در اسکن کنترل 2 هفته بعد کاهش مختصر حجم بطن ها مشاهده شد.

بیمار تا فروردین 1390 مشکلی بیماری نداشت و بکار کشاورزی مشغول بود در آن تاریخ اختلال تعادل بصورت خم شدن غیر ارادی به جلو موقع نشستن و یکبار افتادن با بیهوشی به مدت یک دقیقه بدون تشنج ظاهر شده بود. در معاینه اختلال تعادل در نشستن و راه رفتن و تشدید رفلکس های وتری در پاها مشاهده شد. حرکات چشم ها و ته چشم در معاینه طبیعی بود، سردرد و منگی و اختلال کنترل ادرار نداشت، خواب و اشتها به غذا طبیعی بود. اسکن CT بزرگی بطن های طرفی و بطن 3 را در حد شدید نشان داده بود. بیمار پس از 2 هفته دریافت آستازولامید 250 میلی گرم نیم قرص دوبار در روز رفع کامل علائم عصبی را نشان داد.

این سیر بیماری نشان دهنده وضعیت هیدروسفالی ثبات یافته است که گاه و بیگاه و بدون علت مشخص با علائم بهم خوردن وضعیت جبرانی مراجعه نموده و نیاز به اقدام جراحی نداشته است.

مطالب جدید در مورد هیدروسفالی جنین و نوزاد در لینک زیر موجود است.
http://www.fetalhydrocephalus.com/hydro/info-Congenital-Hydrocephalus.aspx

این نوشته در تخصصی ارسال و , , برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

1,745 Responses to هیدروسفالی (Hydrocephalus)

  1. زهرا می‌گوید:

    سلام آقای دکتر پسر شش ماهه ای دارم که دور سرش 46/5 می باشد و در زمان تولد این اندازه 34 بوده است. دکترش گفته رشد دور سر کمی بیشتر از حد نرمال بوده.در سونو هم این نتیجه بدست اومده
    از طریق فونتمان قدامی دیانت عرضی بطن لترل مغزی 11 میلیمتر مختصری بیش از حد نرمال می باشد.
    آیا پسرم مشکلی داره؟ خواهش میکنم زود جواب بدی خیلی نگران هستم.
    قد پسرم 68 و وزنش 7/700 می باشد.

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      اگر افزایش دور سر در مقایسه با دیاگرام رشد، منحنی صعودی در ماههای اخیر نشان داه بهتر است با اسکن مغز ارزیابی شود.

  2. باران می‌گوید:

    با عرض سلام و احترام
    دخترم6.5 ماهشه موقع تولد3.150 کیلو بود و الان9.5 کیلو شده.حرکاتش طبیعیه و با کمک میتونه بنشینه و دمر بشه.دورسرش این رشد رو داشته:
    تولد:36
    20روزگی:37
    1.5ماهگی:39.5
    2ماهگی:40.5
    4ماهگی:44
    6ماهگی:46
    دکتر بردیم دور سر من از روی روسری 60 و دور سر باباش هم60 بود.گفت ارثیه ولی براش استازولامید250 نوشت که یک چهارم صبح ویک چهارم شب بخوره و یک ماه دیگه ببریم پیشش.
    1)چرا با وجود ارثی بودن دارو داده؟
    2)آیا دارو عوارض و ضرر جدی نداره؟
    3)به دلیل عفونت ادرار که قبلا داشته کوتریماکسازول میخوره.آیا تداخل دارویی بوجود نمیآره؟
    4)استازولامید قرصه.چرا به بچه ماهه قرص داده؟آیا شربت نداره؟چطوری قرص رو بهش بدم بخوره؟

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      نظر به اینکه دور سر سیر رشد منظم روی منحنی حد اکثر داشته بنظر نمیرسد مضوع غیر طبیعی باشد در صورت تردید تشخیصی برای اطمینان میتوانند اسکن بعمل آورند. در موارد هیدروسفالی مسلم میشود قرص آستازولامید را توصیه نمود.

  3. ابراهیمی می‌گوید:

    سلام جناب دکتر

    از سرم مادرم MRI گرفتیم جوابش این چند خط شد.

    تصویر مننژیوم با آنهانسمنت یکنواخت به حداکثر دیامتر 47 میلیمتر در ناحیه پلانوم اسفنوئیدال دیده می شود .
    علائمی به نفع هیدروسفالی و یا شیفت عناصر خط وسط دیده نمی شود.
    حفره خلفی نمای نرمال دارد.
    و هیچ توصیه ای در گزارش عنوان نگردیده است.
    می خواستم نظر شما رو درباره این جواب بدونم که آیا با دارو برطرف می شود یا نیاز به جراحی دارد؟

    با تشکر

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      مننژیوم تومور خوش خیم پرده های مغز است. ممکن است بعلت فشار و تحریک مغز علام مغزی و تشنج ایجاد کند. با دارو حل نمیشود. هرچه طولانی تر بماند بزرگتر میشود. راهکار درمان جراحی است.

  4. رویا می‌گوید:

    سلام و خسته نباشید خدمت آقای دکتر بنده یه دفعه دیگه مشکلم رو مطرح کردم حدود دو سال پیش،،، 27 ساله هستم حدود سه سال پیش عمل سینوزیت و انحراف تیغه بینی انجام دادم قبل از عمل حدود چند بار ابریزبنی شبیه اشک چشم هنگامی که سرم را خم میکردم داشتم بعد از عمل شدید تر شد بخاطر ترس از نظر چند دکتر که احتمال به ابریزش مایع مغزی نخاعی ،، بی توجهی کردم اکنون باردار هستم و همچنان ابریزش هنگام خم شدن سجده کردن یا خابیدن به سمت راست از یک طرف بینی دارم اقای دکتر بنظرتون با وجود بارداری چیکار کنم..؟خیلی میترسم که مننژیت بگیرم الان که دوماهه باردارم چیکار کنم خیلی نگرانم ممنون میشم راهنماییم کنید اگر ابریزش از مغز میبود بعد از گذشت 3 سال که مننژیت نگرفتم طبیعی است یا اینکه احتمال اینکه راه مغز باز باشد و بیمار نشدم طبیعی است؟ خداوند نگهدارتان

  5. یوسف می‌گوید:

    سونوگرافی اخیر گرفته شده ااز همسرم مشخص شد که درسمت چپ سر جنین به میزان 19میلیمتر ای وجود دارد ایا خطری برای ان بعد تولد وجود دارد یعنی امکان عقب مادگی ذهنی وجود داد
    امکان دارد که این اب برطرفشود

  6. نادر می‌گوید:

    باسلام.
    پسري دارم 14ماهه مبتلا به هيدروسفالي مغزي كه حركاتش تازه دارد حالت طبيعي مي گيرد .ولي تاكنون نمي نشيند راه نمي رود وحتي روي شكم وروي دست حركت نمي كند آيا ربطي به مشكل هيدروسفالي دارد وراه درمانش چيست متشكرم.

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      تاخیر تکامل حرکتی به احتمال زیاد به هیدروسفالی مربوط است. درمان داروئی یا جراحی برحسب علت و چگونگی توصیه میکنند.

  7. رویا می‌گوید:

    سلام مجدد خدمت اقای دکتر چندروز هست که سوال خودم رو مطرح کردم اما جوابی دریافت نشده میشه بگید پاسخ سوالم در کدام بخش است.؟

  8. مجتبی می‌گوید:

    با سلام در سونوی هفته سی وسه همسرم مشخص شد که bpd72mmو hl طبیعی و مغز جنین نرمال و سر دولیکوسفال اعلام شده است .آیا شکل سر در هفته های آتی تغییر حواهد داشت و مشکلی بعد تولد نخواهد داشت ؟آیا لازم میباشد که به دکتر متخصص در این زمینه مراجعه نمود و یا اگر چنین مشکلی بعد تولد داشت راه درمان هست یا خیر .با تشکر

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      کمی قابل ملاحظه عرض سر اگر اشتباه اندازه گیری نشده بعید است با رشد جنین جبران شود، بود و نبود عوارض بالینی بعد از زایمان مشخص میشود.

  9. سمیه می‌گوید:

    دختری یک سال و10 ماهه دارم که صحبت نمی کند ،دکتر بردم شربت پیراستام 33 درصد دادن ،ایا این شربت ضرر دارد،یا اصلا برای اینکه صحبت کند خوب است ،با تشکر

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      بعضی بچه های سالم از نظر شنوائی و مغزی طبیعتآ دیر زبان باز میکنند. مصرف پیراستام برای این موارد با تجویز و کنترل پزشک بدون مسئله است.

  10. بابایی می‌گوید:

    با سلام بچه م دو ماهشه دور سرش براساس نمودار یک سانتیمتر بیشتر از حداکثره یعنی حداکثر هست 41 دورسر پسرم 42 . به نظر شما مشکل خاصی وجود داره ؟

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      اگر از زمان تولد سیر رشد بموازات منحنی جدول رش سر پیش رفته کنترل بالینی کافی خواهد بود اگر سیر رشد سریع بوده بهتر است با اسکن بررسی شود.

  11. مجتبی می‌گوید:

    با سلام مجدد و تشکر از پاسخگویی جنابعالی در زمینه دولیکوسفالی آیا در این زمان باقی مانده تا تولد مراجعه به پزشک متخصص خاصی نیاز هست در صورت نیاز به مراجعه پزشک متخصص معرفی نمایید با تشکر

  12. ایدا می‌گوید:

    با سلام من در حدود ۲۵ هفته باردارم سونوگرافی انجام دادم جواب ان این بود
    جفت در ناحیه پوستریور مشاهده شد. low llyhng نمی باشد. با توجه به موقعیت خلفی جفت در حال حاضر در حد قابل بررسی شواهدی به نفع هماتوم خلف جفت رویت نشد. میزان مایع امنیوتیک در حد طبیعی است.EFW=733 gr دیامتر Dependent بطن لترال مغزی برابر ۹.۸ م م حداکثر نرمال است که به نظر سیمتریک می باشد در حد قابل بررسی انومالی مازور همراه در Brain رویت نشد
    جواب مشخصی از دکتر نگرفتم خیلی نگرانم ایا خطرناک میتونه باشه لطفا منو راهنمایی کنید
    جواب دو نوبت غربالگری من خوب گزارش شد

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      در خصوص مغز جنین به اطمینان میتوانم طبیعی بودن عیار گزارش را بگویم در سایر موارد نیز من چیز طبیعی نمیبینم.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>