هیدروسفالی (Hydrocephalus)

مسدود شدن راه جریان و جذب مایع مغز و نخاع را که موجب بزرگ شدن بطن های طرفی مغز می گردد هیدروسفالی می نامند. با اینکه بزرگ شدن بطن ها در اسکن CT  و  MRI بوضوح دیده می شود، در مواردی تشخیص آن از بزرگ شدن بطن ها بعلت تحلیل مغز (هیدروسفالی جبرانی) مشکل است. در نوزادان علت آن اغلب در اثر بسته بودن جریان مایع مغز از مجرای آکودوک سیلویوس (مجرای بین بطن سه و چهار) بوده، که موجب افزایش فشار داخل بطن های طرفی و بطن سه و بزرگ شدن آنها می‌گردد، ولی فشار مایع در بطن چهار و اطراف مغز و نخاع پایین می باشد. این نوع هیدروسفالی را نوع انسدادی می نامند. در سنین بالا بسته بودن جریان مایع مغز و نخاع در ناحیه فضای سوب آراکنوئید بوده و موجب بزرگتر شدن همه بطن ها و افزایش فشار مایع در بطن ها و اطراف مغز و نخاع می گردد. این نوع هیدروسفالی را نوع مرتبط(Communicating) می نامند. در کودکان زیر دو سال بعلت باز بودن سوتورهای جمجمه هیدروسفالی موجب بزرگ شدن اندازه سر بیش از رشد مترقبه می شود، در بزرگسالان سیر هیدروسفالی تدریجی بوده و موجب اختلال در راه رفتن و حافظه می گردد. با افزایش تدریجی فشار مایع مغز و نخاع و بزرگتر شدن بطن ها، سطح جذب مایع بیشتر شده و در نتیجه فشار مایع به حال طبیعی می رسد. این وضعیت را هیدروسفالی با فشار طبیعی می‌نامند. در موارد حاد در مدت شش ساعت حجم بطن ها تا ۸۰ درصد بزرگ می شود. در اسکن MRI علاوه بر بزرگی بطن ها و آتروفی مغز نفوذ مایع در ماده سفید مغز مشاهده می شود. در مواردی وضعیت ثبات یافته و متعادل تولید و جذب مایع مغز و نخاع با بزرگی بطن ها و آتروفی مغز سالها تحمل می شود. ممکن است ضربه های خفیف سر موجب بهم خوردن وضع وضع جبرانی بشود.

هیدروسفالی در کودکان بعلت ناهنجاریهای مادرزادی کیاری (Chiari)، تنگی آکودوک بعلت ناهنجاری مادرزادی یا خونریزی و عفونت نوزادی داخل بطن ها پدید می آید. بزرگ شدن سر با نازک شدن استخوان ها و جدا شدن سوتورها و در موارد پیشرفته آتروفی اوپتیک و اختلال حرکت چشم ها و اختلال تعادل و راه رفتن مشاهده می شود. در موارد حاد تهوع و استفراغ دیده می شود.

در نوزادان تحریک پذیری، مشکل تحمل تغذیه، بی حالی و استفراغ وجود دارد. در کودکان سنین بالاتر علاوه بر علائم فوق، سردرد، فلج یک یا دو طرفه اعصاب کرانیال ششم موجب انحراف چشم ها به داخل و دو بینی و اختلال تعادل در راه رفتن پدید می آید. در نوزادان بخصوص در پرمچورها(نارس) با سونوگرافی مکرر افزایش فزاینده بطن ها مشخص می شود.  ۵ درصد این موارد در آینده به شانت نیاز پیدا می کنند. ثبت دور سر در برگ مخصوص رشد نوزاد و کودک در فواصل معاینه تغییرات اندازه دور سر را از استاندارد رشد نشان می دهد. در کودکان سنین بالاتر دور سر بزرگ نمی شود، افزایش فشار مغز با بسته شدن مسیر جریان مایع بعلت های یادشده یا تومورهای مخچه و ساقه مغز و عفونت های داخل جمجمه موجب سردرد، استفراغ، اختلال دید و تعادل و سایر علائم مربوط به عامل ایجاد کننده را ظاهر می نماید. در معاینه، تورم پاپی، فلج چشم، عدم تعادل و تشدید رفلکس ها جلب توجه می کند. در موارد درمان نشده عوارض تاخیر رشد و نارسایی هورمونی پدید می آید. معالجه هیدروسفالی گذاشتن شانت است که مایع درون بطن طرفی را به فضای پشت پریتوان منتقل می کند. با بزرگ شدن کودک تعویض شانت ضرورت پیدا می کند.

تشخیص و تصمیم گیری شانت گذاری در هیدروسفالی در افراد بالغ مشکل است مخصوصاً در افراد سنین بالا که با ضایعات عروقی متعدد و کوچک و پارکینسون همراه باشند. انجام اسکن CT  و  MRIدر کلیه بیماران پارکینسونی برای تشخیص هیدروسفالی ضرورت دارد. سیسترنوگرافی با تزریق ایزوتوپ به مایع نخاع و پایش جریان آن برای تفکیک اشکال مختلف ضایعات و احتمال پاسخ به شانت کمک می کند.در حال طبیعی ایزوتوپ تزریق شده به مایع نخاع وارد بطن ها نمی شود و از طریق سوب آراکنوئید دور نیمکره ها جذب می شود.

در هیدروسفالی با فشار طبیعی بر عکس نوع جبرانی آلزایمر بزرگی بطن های طرفی بدون آتروفی نواحی تمپورال در MRI وجود دارد. قبل از اجرای شانت گذاری گرفتن مایع نخاع به مقدار حداکثر ممکن و پایش پاسخ مساعد از نظر اصلاح راه رفتن و حافظه و کنترل ادرار به قضاوت نتیجه عمل کمک می کند. اسکن اسپیکت و اسکن دانسیته پروتون نیز در تفکیک موارد فوق کمک کننده است. عوارض بعد از شانت گذاری در ۲۵ درصد موارد بصورت عفونت و هماتوم سوب دورال بعد از عمل پیش می آید. عدم پاسخ مناسب به عمل جراحی باعث شده که با تردید بیشتری بیماران برای عمل انتخاب بشوند.

گزارش سیر بیماری هیدروسفالی در یک فرد جوان:

پسر ۱۴ سله در سال ۱۳۸۰ با اختلال تعادل و لرزش دستها بدنبال سرماخوردگی مراجعه نموده بود، از ۳ سال قبل لرزش خفیفی در دستهایش داشت و از ۶ ماه قبل بی علاقگی، موجب افت تحصیلی شده بود. به غیراز یکبار تشنج با تب در ۳ سالگی بیماری قابل ذکری در گذشته نداشت، در معاینه مختصر کمی تعادل در راه رفتن و لرزش ارادی در دستها، اختلال عصبی دیگری مشاههد نشده بود. حرکات چشم ها و ته چشم ها و رفلکس های وتری طبیعی بود. تب و سردرد و استفراغ نداشت. در CT اسکن بزرگی بطن های طرفی و بطن سه مشاهده شد. بیمار با دریافت نیم قرص آستازولامید ۲۵۰ میلی یکبار در روز در مدت یک هفته بهبودی نشان داد و در اسکن کنترل ۲ هفته بعد کاهش مختصر حجم بطن ها مشاهده شد.

بیمار تا فروردین ۱۳۹۰ مشکلی بیماری نداشت و بکار کشاورزی مشغول بود در آن تاریخ اختلال تعادل بصورت خم شدن غیر ارادی به جلو موقع نشستن و یکبار افتادن با بیهوشی به مدت یک دقیقه بدون تشنج ظاهر شده بود. در معاینه اختلال تعادل در نشستن و راه رفتن و تشدید رفلکس های وتری در پاها مشاهده شد. حرکات چشم ها و ته چشم در معاینه طبیعی بود، سردرد و منگی و اختلال کنترل ادرار نداشت، خواب و اشتها به غذا طبیعی بود. اسکن CT بزرگی بطن های طرفی و بطن ۳ را در حد شدید نشان داده بود. بیمار پس از ۲ هفته دریافت آستازولامید ۲۵۰ میلی گرم نیم قرص دوبار در روز رفع کامل علائم عصبی را نشان داد.

این سیر بیماری نشان دهنده وضعیت هیدروسفالی ثبات یافته است که گاه و بیگاه و بدون علت مشخص با علائم بهم خوردن وضعیت جبرانی مراجعه نموده و نیاز به اقدام جراحی نداشته است.

مطالب جدید در مورد هیدروسفالی جنین و نوزاد در لینک زیر موجود است.
http://www.fetalhydrocephalus.com/hydro/info-Congenital-Hydrocephalus.aspx

این نوشته در تخصصی ارسال و , , برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

1,086 Responses to هیدروسفالی (Hydrocephalus)

  1. حدیث می‌گوید:

    سلام خسته نباشید دختر۱۵ماهه ایی دارم که هنوز نه میشیند نه راه میره کلا ازنظرحرکتی هیچ حرکتی نمیکند حتی چیزهاروهم نمیگیرد ام آر آی گرفتم تشخیص هیدروسفالی خیلی خفیف دادند وگفتنداحتیاج به شنت ندارد شربت نوتروپیل هم تجویزکردند وکاردرمانی الان ۴ ماه است میره کاردرمانی پاگرفته وزیربغلش وکه میگیریم تاتی تاتی راه میره نشستنشم بهترشده البته فقط برای غذا میشینه بعد خودشو پرت میکنه عقب تپل هم هست که دکترگفته کنترل بشه ازنظر ذهنی وهوشی هم خیلی عقب است درک خیلی پایینی داره وهنوز هبچ حرفی هم نمیزنه میخواستم بدونم بااردرمانی ودارو خوب میشه یانه چون خیلی گرانشم ممنون

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      برای این موارد دارو چندان موثر نیست با ادامه کاردرمانی و تمرینهای مستمر راهنمائی شده( که کار درمانگر نشان داده) در منزل پیشرفت تدریجی در حد ۴۰ تا ۶۰ در صد مترقبه است هنوز برای شروع تکلم زود است هرچه بیشتر در وضع نشسته در رورک قرار دهید اصلاح و پیشرفت کنترل عضلات بیشتر میشود.

  2. حدیث می‌گوید:

    ی مورد دیگه میخواستم بدونم شربت استازولامید میتونه بهش کمک کنه دکترگفته نوتروپیل صبح وشب ۱/۵سی سی بش بدم به نظرشما کم نیست آخه تغییرآنچنانی نکرده

  3. حدیث می‌گوید:

    باسلام وخسته نباشی خدمت جناب دکتر دیشب برای دختر ۱۵ ماهم ازتون سوال پرسیدم که فرمودیددرایم موارد دلرو اثرنمیکند مگه داروی نوتروپیل وجینکوویتون داروهای محرک ذهنی نیستند؟درضمن مادرشوهرمم در۳ سالگی رها افتاد ممکنه ژنتیکی باشه؟دکترگفت ۱سال دیگه mri بازبگیریم به نظرشماممکنه این آب ازبین رفته باشه؟وسوال آخراین که درک وفهم بچم خیلی کمه مثل ی بچه ۳ ۴ماهست میترسم تا آخرعمرش درک وفهمش درهمین حد بمونه چنین چیزی ممکنه یانه ممنون میشم راهنماییم کنید چون واقعا دارم دیوونه میشم ممنون

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      داروهای تجویز شده ممکن است کمک اندک بکند ولی بیشتر گذشت زمان به تکامل طفل کمک میکند، دیر راه افتادن بعلل مختلف ممکن است مربوط باشد ولی کمی کلی استعدادهای بچه نشانه عارضه مغزی منتشر است. جذب شدن مایع در صورتی کامل است که رشد مغز جای آن را بگیرد. چون موضوع برای تان گیج کننده خواهد بود در معاینه حضوری از پزشک متخصص شان توضیحات بیشتر لازم خواهید داشت.

  4. حدیث می‌گوید:

    سلام خسته نباشی جناب آقای دکترببخشید اگرجمجمه رشد کرد اما مغزرشد نکرد وبه جای آن آب کل مغز رافراگرفت تکلیف چیست؟دکترنصیری دکترآوینا(دخترم)گفت این بیماری هیدوسفالی نیست بااینکه تو mri زده بود هیدروسفالی اما ایشون فرمودند که بخاطرکوچک شدن بطن مغز، باعث تجمع آب شده حال من میترسم که این مغزاصلا رشد نکند آیاچنین چیزی ممکن است؟ تابه حال دور سرآوینانرمال بوده اما خیلی میترسم

  5. توحید می‌گوید:

    سلام آقای دکتر بابام ۶۵ سالشه اولش خونریزی ساده تو مغزش داشت بعد ۴ ماه خونریزی زیاد شد و با مایع مغزی قاطی شد الان یه توده تو سرش دیده میشه که مایع مغزی میگن نمیذاره خوب دیده بشه که چی هستش.
    یکی از دکترا استازولامید نوشت برا ۱ ماه گفت ببرین بدین اگه خوب نشد بیارین شنت بزاریم ۱۰ روز نگذشته بود که بابام تنفسش هم داشت قطع میشد بردیم بیمارستان اونجا تنفسش بهتر شد ولی دکتره مغز و اعصاب تجویز قبلی رو قطع کرد و گفت حتما شنت بزارین تا راحت شه
    الان یه شنت گذاشتن که بیرونه سرشه میخواستم ببینم این شنت دایم هستش یا یا بعده یه مدت برمیدارن اگه برداشتنش و دوباره سیر حرکت مایع مغزی نخاعی طبیعی نشد دوباره باید چیکار کنیم /
    مرسی از راهنماییتون

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>