هیدروسفالی (Hydrocephalus)

مسدود شدن راه جریان و جذب مایع مغز و نخاع را که موجب بزرگ شدن بطن های طرفی مغز می گردد هیدروسفالی می نامند. با اینکه بزرگ شدن بطن ها در اسکن CT  و  MRI بوضوح دیده می شود، در مواردی تشخیص آن از بزرگ شدن بطن ها بعلت تحلیل مغز (هیدروسفالی جبرانی) مشکل است. در نوزادان علت آن اغلب در اثر بسته بودن جریان مایع مغز از مجرای آکودوک سیلویوس (مجرای بین بطن سه و چهار) بوده، که موجب افزایش فشار داخل بطن های طرفی و بطن سه و بزرگ شدن آنها می‌گردد، ولی فشار مایع در بطن چهار و اطراف مغز و نخاع پایین می باشد. این نوع هیدروسفالی را نوع انسدادی می نامند. در سنین بالا بسته بودن جریان مایع مغز و نخاع در ناحیه فضای سوب آراکنوئید بوده و موجب بزرگتر شدن همه بطن ها و افزایش فشار مایع در بطن ها و اطراف مغز و نخاع می گردد. این نوع هیدروسفالی را نوع مرتبط(Communicating) می نامند. در کودکان زیر دو سال بعلت باز بودن سوتورهای جمجمه هیدروسفالی موجب بزرگ شدن اندازه سر بیش از رشد مترقبه می شود، در بزرگسالان سیر هیدروسفالی تدریجی بوده و موجب اختلال در راه رفتن و حافظه می گردد. با افزایش تدریجی فشار مایع مغز و نخاع و بزرگتر شدن بطن ها، سطح جذب مایع بیشتر شده و در نتیجه فشار مایع به حال طبیعی می رسد. این وضعیت را هیدروسفالی با فشار طبیعی می‌نامند. در موارد حاد در مدت شش ساعت حجم بطن ها تا 80 درصد بزرگ می شود. در اسکن MRI علاوه بر بزرگی بطن ها و آتروفی مغز نفوذ مایع در ماده سفید مغز مشاهده می شود. در مواردی وضعیت ثبات یافته و متعادل تولید و جذب مایع مغز و نخاع با بزرگی بطن ها و آتروفی مغز سالها تحمل می شود. ممکن است ضربه های خفیف سر موجب بهم خوردن وضع وضع جبرانی بشود.

هیدروسفالی در کودکان بعلت ناهنجاریهای مادرزادی کیاری (Chiari)، تنگی آکودوک بعلت ناهنجاری مادرزادی یا خونریزی و عفونت نوزادی داخل بطن ها پدید می آید. بزرگ شدن سر با نازک شدن استخوان ها و جدا شدن سوتورها و در موارد پیشرفته آتروفی اوپتیک و اختلال حرکت چشم ها و اختلال تعادل و راه رفتن مشاهده می شود. در موارد حاد تهوع و استفراغ ديده می شود.

در نوزادان تحریک پذیری، مشکل تحمل تغذیه، بی حالی و استفراغ وجود دارد. در کودکان سنین بالاتر علاوه بر علائم فوق، سردرد، فلج یک یا دو طرفه اعصاب کرانیال ششم موجب انحراف چشم ها به داخل و دو بینی و اختلال تعادل در راه رفتن پدید می آید. در نوزادان بخصوص در پرمچورها(نارس) با سونوگرافی مکرر افزایش فزاینده بطن ها مشخص می شود.  5 درصد این موارد در آینده به شانت نیاز پیدا می کنند. ثبت دور سر در برگ مخصوص رشد نوزاد و کودک در فواصل معاینه تغییرات اندازه دور سر را از استاندارد رشد نشان می دهد. در کودکان سنین بالاتر دور سر بزرگ نمی شود، افزایش فشار مغز با بسته شدن مسیر جریان مایع بعلت های یادشده یا تومورهای مخچه و ساقه مغز و عفونت های داخل جمجمه موجب سردرد، استفراغ، اختلال دید و تعادل و سایر علائم مربوط به عامل ایجاد کننده را ظاهر می نماید. در معاینه، تورم پاپی، فلج چشم، عدم تعادل و تشدید رفلکس ها جلب توجه می کند. در موارد درمان نشده عوارض تاخیر رشد و نارسایی هورمونی پدید می آید. معالجه هیدروسفالی گذاشتن شانت است که مایع درون بطن طرفی را به فضای پشت پریتوان منتقل می کند. با بزرگ شدن کودک تعویض شانت ضرورت پیدا می کند.

تشخیص و تصمیم گیری شانت گذاری در هیدروسفالی در افراد بالغ مشکل است مخصوصاً در افراد سنین بالا که با ضایعات عروقی متعدد و کوچک و پارکینسون همراه باشند. انجام اسکن CT  و  MRIدر کلیه بیماران پارکینسونی برای تشخیص هیدروسفالی ضرورت دارد. سیسترنوگرافی با تزریق ایزوتوپ به مایع نخاع و پایش جریان آن برای تفکیک اشکال مختلف ضایعات و احتمال پاسخ به شانت کمک می کند.در حال طبیعی ایزوتوپ تزريق شده به مايع نخاع وارد بطن ها نمی شود و از طریق سوب آراکنوئید دور نیمکره ها جذب می شود.

در هیدروسفالی با فشار طبیعی بر عکس نوع جبرانی آلزایمر بزرگی بطن های طرفی بدون آتروفی نواحی تمپورال در MRI وجود دارد. قبل از اجرای شانت گذاری گرفتن مایع نخاع به مقدار حداکثر ممکن و پایش پاسخ مساعد از نظر اصلاح راه رفتن و حافظه و کنترل ادرار به قضاوت نتيجه عمل كمك مي كند. اسکن اسپیکت و اسکن دانسیته پروتون نیز در تفکیک موارد فوق کمک كننده است. عوارض بعد از شانت گذاری در 25 درصد موارد بصورت عفونت و هماتوم سوب دورال بعد از عمل پیش می آید. عدم پاسخ مناسب به عمل جراحی باعث شده که با تردید بیشتری بیماران برای عمل انتخاب بشوند.

گزارش سیر بیماری هیدروسفالی در یک فرد جوان:

پسر 14 سله در سال 1380 با اختلال تعادل و لرزش دستها بدنبال سرماخوردگی مراجعه نموده بود، از 3 سال قبل لرزش خفیفی در دستهایش داشت و از 6 ماه قبل بی علاقگی، موجب افت تحصيلی شده بود. به غیراز یکبار تشنج با تب در 3 سالگی بیماری قابل ذکری در گذشته نداشت، در معاینه مختصر کمی تعادل در راه رفتن و لرزش ارادی در دستها، اختلال عصبی دیگری مشاههد نشده بود. حرکات چشم ها و ته چشم ها و رفلکس های وتری طبیعی بود. تب و سردرد و استفراغ نداشت. در CT اسکن بزرگی بطن های طرفی و بطن سه مشاهده شد. بیمار با دریافت نیم قرص آستازولامید 250 میلی یکبار در روز در مدت یک هفته بهبودی نشان داد و در اسکن کنترل 2 هفته بعد کاهش مختصر حجم بطن ها مشاهده شد.

بیمار تا فروردین 1390 مشکلی بیماری نداشت و بکار کشاورزی مشغول بود در آن تاریخ اختلال تعادل بصورت خم شدن غیر ارادی به جلو موقع نشستن و یکبار افتادن با بیهوشی به مدت یک دقیقه بدون تشنج ظاهر شده بود. در معاینه اختلال تعادل در نشستن و راه رفتن و تشدید رفلکس های وتری در پاها مشاهده شد. حرکات چشم ها و ته چشم در معاینه طبیعی بود، سردرد و منگی و اختلال کنترل ادرار نداشت، خواب و اشتها به غذا طبیعی بود. اسکن CT بزرگی بطن های طرفی و بطن 3 را در حد شدید نشان داده بود. بیمار پس از 2 هفته دریافت آستازولامید 250 میلی گرم نیم قرص دوبار در روز رفع کامل علائم عصبی را نشان داد.

این سیر بیماری نشان دهنده وضعیت هیدروسفالی ثبات یافته است که گاه و بیگاه و بدون علت مشخص با علائم بهم خوردن وضعیت جبرانی مراجعه نموده و نیاز به اقدام جراحی نداشته است.

مطالب جدید در مورد هیدروسفالی جنین و نوزاد در لینک زیر موجود است.
http://www.fetalhydrocephalus.com/hydro/info-Congenital-Hydrocephalus.aspx

این نوشته در تخصصی ارسال و , , برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

1,851 Responses to هیدروسفالی (Hydrocephalus)

  1. زهرا می‌گوید:

    سلام و خسته نباشید
    پسر من مختصر هیدروسفالی داشت که ظاهرا ماه اول تولدش خودبخود برطرف شد
    چون یک ماه اول دور سرش 6 سانت رشد کرد و بعداز ان تقریبا ماهی یک سانت
    الان که 19 ماهشه دور سرش 50.5 است
    وتمام حرکاتش نرماله جمله های دو سه کلمه ای میگه راه میره و هرچیزی رو که فقط یکبار بهش میگم یاد میگیره و….
    ولی هنوز سرش کاملا بسته نشده ایا این اشکال داره؟

  2. محمد می‌گوید:

    سلام
    آیا قطر بطن 10.5 میلیمتر در هفته 15 به همراه قطر بطن چهارم 6*7 چقدر خطرناک است به علت احتمال دندی واکر برخی توصیه به سقط کرده اند
    ممنون

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      این اندازه ها نسبت به سن جنین بیشتر است بهتر است اگر در کنترل دوباره تایید شود با متخصص جنین شناسی مشورت شود.

  3. باران می‌گوید:

    با سلام و تشکر از جوابتون
    دختر 9 ماهه ام به علت بزرگی دور سر دکتر براش اسکن نوشت که جوابش اینه
    در سی تی اسکن اسپیرال انجام شده از ناحیه مغز بدون تزریق ماده کنتراست اندک تجمع مایع در فضای ساب دورال در فرونتوتامپورال دو طرف مشهود است.پارانشیم مغزی نرمال بوده هیدروسفالی دیده نشد.
    آیا تجمع مایع در فضای ساب دورال غیر طبیعیست؟

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      در بچه ها در اسکن درحال خوابیده به پشت مایع ناحیه پیشانی بیشتر دیده میشود اگر رشد دور سر فزاینده نباشدجای نگرانی نخواهد بود.

  4. رجحان اصلانی می‌گوید:

    سلام خسته نباشید دختری دارم 7 ماهه در بدو تولد دور سرش 35 سانتی متر بوده الان که 7 ماهگی و تموم کرده 45 سانتی متر است به نظر شما مشکلی هست؟ البته روی نمودار یکم بالای 90 درصد است

  5. رجحان اصلانی می‌گوید:

    سلام خسته نباشید دختری دارم در پایان 7 ماهگی دور سرش 45 سانتی متر است در بدو تولد 35 بوده آیا مشکلی دارد؟ روی نمودار یکم بالای 90 درصد است

  6. رجحان اصلانی می‌گوید:

    شرمنده علایم که هیدروسفالی در نوزادان چیست؟ که قابل تشخیص برای پدر و مادرها باشد؟

  7. رضا قاسمی می‌گوید:

    سلام وقت بخیر نوزاد بنده در 37هفتگی با وزن 2460گرم متولد شد و در زمان تولد به دلیل گیر کردن در کانال زایمان و دیر امدن دکتر بعد از 6ساعت با عمل سزارین به دنیا آمد در زمان تولد پلاکت 25000 داشت ومیگفتن در سرش خونریزی دارد و پزشک با معاینه گفت استخان هی ملاج سر از هم فاصله دارن که از آن سنگرافی و سیتی اسکن به عمل آمد و مشخص شد که در سر نوزاد آب جمع شده است و گفتن دچار هیدروسفالی است ولی سوال من این است مگر هیدرو سفالی در نوزادان با افزایش مکرر دور سرنوزاد همراه نیست ولی دور سر نوزاد من هی تغیر میکند که اندازه و تاریخ آن را ارسال میکنم و میخواستم بدانم که امکان بهبودی بدون عمل امکان دارد93/12/11دور سر 35__93/12/15دور سر37.2__93/12/15دورسر35.4__93/12/16دورسر36___
    93/12/17دور سر37__93/12/18دورسر36 در تاریخ93/12/18پلاکت باتزریق آی وی جی آی و پلاکت به 140000رسید

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      اندازه دور سر بطوریکه گفته اید زیاد نیست در مواردی آب دور مغز نوزاد کمی زیاد دیده میشود که بمرور جذب میشود و مغز جایش را میگیرد.

  8. رضا قاسمی می‌گوید:

    سلام آقای دکتر جواب سوالم را از کجا پیدا کنم

  9. رضا قاسمی می‌گوید:

    سلام هیدرو سفالی راه درمانی به جز جراحی دارد؟

  10. محمد مهدی کوچولو می‌گوید:

    سلام من قبل هم مزاحم شدم
    دکتر فرزند 2 ساله من فلج مغزی است دلیلشو نمیدونم ؟-چهار اندام درگیره ولی میتونه با دستاش قاشقو برداره و غذا بخوره البته کمی سخت -روی انگشتان پا وایمیسته به متخصص مغز و اعصاب اطفال مراجعه میکردیم داروی کلونزپلم و پیراستام تجویز کرد بدو تولد تشنج داشت 10روز در ان ای سیو بود -سال اول به کاردرمانی پرداختیم و بعد به متخصص ارتوپد مراجعه کردیم گفت نه میتونه بشینه نه غلت بزنه و بایسته ولی الان هم غلت میزنه -کنار دیوار وایمیسته و کارای دیگه -بعد متخصص گفت دور سرش کوجیکه 44 cm مراجعه شد به متخصص جراح در 19 ماهگی عملش کردیم شکاف جمجمعه (کرانیو سین استوز) وزنشم هست 10 کیلو 800 قد دراز کشیده 70 cm من دیگه چه کارای بکنم تا در اینده پشیمون نشم که کاش این کارو زدوتر میکردیم – متخصص جراح میگه اگر زودتر تشخیص میدادین سرش کوجیکه بهتر بود . شما چه توصیه و کمکی ب فرزند من میتونین بکنین
    بعد از عمل دور سرش 46 شده ؟
    صحبت کردن : نه میگه آآ (یعنی مامان یا بابا) آب
    بعضی مواقع چشماشو ب سمت بالا میبره
    سلولهای بنیادین برای پسر من چه کمکی میتونه بکنه ؟
    ببخشید وقتتونو گرفتم

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      فلج مغزی اغلب بعلت زایمان مشکل و اشکال خونرسانی و یا کم رسیدن اکسیژن به مغز پیش می آید، علت هرچه باشد سیر بیماری با رشد کودک همیشه به سوی بهبودی نسبی است و هیچوقت بدتر از آنچه هست نمیشود. بعلت کوچکی نسبی سر سوتورها اغلب زودتر بسته میشود، با جراحی و باز کردن سوتورها سیر رشد مغزی تغییر نمیکند. برحسب شدت و محلهای گرفتاری مغز، به درجاتی ناتوانی در قسمتهای مربوطه دیده میشود. گاهی علیرغم ناتوانی زیاد حرکتی هوش و یادگیری در حد نرمال است. استفاده از همه وسایل ممکن آموزشی اعم حرکتی و بینائی شنوائی حسی و عاطفی به سیر تکاملی کودک کمک میکند. از کار درمان با تجربه روشهای برخورد کمک را در ابعاد مختلف بهتر است فرابگیرید . همه روزه روی برنامه درست بکار ببندید.تا اینجا سیر تکاملی کودک تان امیدوار کننده است. درحال حاضر استفاده از سلولهای بنیادی در این زمینه در حد تجربه و تحقیق است.

      • محمد مهدی کوچولو می‌گوید:

        سلام و ممنون از راهنمایتون
        1 پس ازدواج فامیلی چند درصد نقش داره یا نه ؟ ما دختر و پسر عمو هستیم
        2 الان اگر بخایم بچه دار بشیم ممکن هست این مورد تکرار بشه ؟
        3همه روزه روی برنامه درست بکار ببندید ؟ این قسمتو متوجه نشدم
        4 کار درمانی میریم ولی بقدی گریه و خودشو سفت میکنه که پشیمون میشم ببرمش
        5بعضی مواقع چشماشو ب سمت بالا میبره ؟ دلیلش چی میتونه باشه
        ولی توی خونه هموم حرکات را با خند باهاش انجام میدم و هیچ مقاومتی نمیکنه ؟

        قرار بود اگر اومدین مشهد به من خبر بدین مزاحمتون بشم ؟
        امیدوارم سال خوب و خوشی داشته باشد همراه با عمری با عزت ؟

        • دکتر سیفی می‌گوید:

          این قبیل موارد معولا اتفاقی است به ازدواج فامیلی ارتباط ندارد مگر اینکه موارد دیگر از این نوع در فامیل وجود داشته باشد.توضیح موارد کاردرمانی مستلزم آموزش نحوه کار طی ساعتها آموزش عملی است کار درمان ماهر نحوه اجراء را بهتر توضیح میدهد. متاسفانه به این زودی امکان سفر به مشهد را نخواهم داشت.

  11. مریم می‌گوید:

    با تشکر از شما .من جواب سولات قبلی خودم را پیدا نمیکنم.سوال دیگه ای که دارم اینست که آیا هیدروسفالی با کم خونی یا کمبود ویتامین دی ارتباطی داره؟پسرم هیدروسفالی ارتباطی داره اما دکترش هیچ درمانی براش درنظر نگرفته 13 ماهگی دور سرش 50است و بدو تولد35.هنوز راه نمیره و وقتی کوچیکتر بود همه میگفتن بدنش شله این در صورتی که تا به حال تاخیر تکاملی خاصی نداشته به جز حرکات ظریفش.و اینکه فقط یه دندون درآورده و کم خونی داره آیا مصرف ویتامین د کمک کننده هست ؟ولازم است به دکتر دیگه ای مراجعه کنم تا مطمین باشم که درمانی لازم نیست؟

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      جبران کمبود ویتامین د و کمخونی برای تامین رشد و تکامل کودک حیاتی است. اگر هیدروسفالی در شرایط ثبات و جبران باشد و سیر افزایش غیرطبیعی دور سر متوقف باشد درمان ضرورت نمی یابد.
      جواب هر سوال در زیر هر عنوانی که پرسیده شده منعکس میشود.

  12. نيايش می‌گوید:

    سلام .برادر زاده ي من وارد 5ماه ميشود يك هفته قبل دجار تشنج شديد بدون تب شد.جواب سي تي اسكن بود كه شكل ممكنه فرق ميكند و مغز از دو ماهكي رشد نكرده.فعلا امبول بمدت 15روز داره واسه تشنج.كه تا حالا كه 4روز زده تشنج نداره.خيلي خوب اندامش حركت داره فقط كردنش رو نكه نميداره.بعد از مصرف دارو بايد كار درماني را شروع كند.أيا بهبود بيدا ميكند.جكار كنيم.لطفا راهنمايي كنيد

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      با توصیه پزشک معالج برحسب علائم بالینی و نتایج نوار مغز معمولا قرص یا شربت برای کنترل تشنج داده میشود. برحسب تاخیر رشد مغز و سیر بالینی پیش آگهی مشخص میشود.

  13. هادی می‌گوید:

    سلام من حدود 1 یا 2 سالگی به علت کیست مادر زادی در سرم شنت گذاری شد اکنون 19 سال سن دارم دکتر معالجم حدود 2 سال پیش گفته بود که مخچم خوب رشد کرده و حفره هایی که پس از برداشتن کیست در سرم ایجاد شده بود در حال پر شدن است در ابتدا 2 شنت در سرم وجود داشت ولی در 13 سالگی 1 شنت رو برداشتن آیا امکانش هست به مرور زمان دیگر نیازی به شنت نداشته باشم

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      اگر چند سالی کیست و هیدروسفالی درحال جبرانی و بدون علائم باشد معمولا در سالهای بعد نیازی به اقدام بیشتر پیش نمی آید.

  14. مهدیه می‌گوید:

    س ببخشیدآقای دکترمن در28هفتگی سونو انجام دادم ودرسونو اتساع خفیف بطن های طرفی مغز دیده شدوگفتن قطرAp:14mm می خواستم بدونم آیا امکان داره تا پایان بارداری بهبود پیداکنه?یا کمتربشه?چه کاری انجام بدم که بیشتر نشه ممنون میشم اگر کمکم کنید

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      اگر سونوی کنترل بعدی نشان دهد که تا آخر ترم بیش از 14 م م نشده جای نگرانی نخواهد بود.غیز از مراقبتهای متداول تغذیه ای و مصرف فولیک آسید اقدام دیگر توصیه نمیشود.

  15. نگار می‌گوید:

    با سلام من در هفته 17سنو دادم ودر سنو دو قلو سمت چپ هیدروسفالی مشاهده شده باشدت متوسط 13میلیمتر ودر سمت راست مننکوسل مشاهده شده است بنظر شما کدام یک شانس بیشتری برای زنده ماندن را دارنند ودکتر سنو دستور به سقت هردو را داده است خواهشا جواب بدید

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      در این مرحله از حاملگی شانس اشتباه تشخیصی در سونو زیاد است بهتر است منتظر نتیجه سونوی کنترل 2-3 هفته بعد باشید.

  16. دکتر سیفی می‌گوید:

    به همه سوالات رسیده تا آخر وقت شب پاسخ داده میشود.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>